صفحه اصلی درباره ما::ارتباط با ما
.
 
Skip Navigation Links
.
امکان عضويت براي تمام مخاطبان به عنوان خبرنگار افتخاري در سايت باشگاه خبرنگاران افتخاري آريا فراهم شد. خوانندگان محترم خبرگزاري آريا مي توانند با عضويت در باشگاه خبرنگاران افتخاري خبرگزاري آريا، اخبار خود را براي ما ارسال نمايند تا پس از بررسي و تاييد به نام ارسال کننده در سايت باشگاه منتشر شود.
متن مقاله

مديريت جنگ رسانه اي در دهکده جهاني
نویسنده: عليرضا تاجريان
مترجم:
ارسال کننده: عليرضا تاجريان
9 آبان 1395
مارشال مک لوهان مي گويد: «جنگ هايي که در آينده رخ خواهند داد به وسيله تسليحات جنگي و در ميدان هاي نبرد نخواهند بود، بلکه اين جنگ ها به دليل تصوراتي رخ خواهد داد که رسانه هاي جمعي به مردم القاء مي کنند.
هنگامي که ژاک نکر(Jacques Necker)وزير امور مالي لويي شانزدهم براي اولين با اصطلاح افکار عمومي را بکار برد تصور نمي رفت که افکار عمومي تا بدين حد در شکل گيري، تداوم و توفيقات جنگ مؤثر و مورد توجه باشد. وقتي سيمور هرش(Seymour Hersh) در سال 1968، گزارشي از يک قتل عام غير نظاميان ويتنامي را انتشار داد، افکار عمومي بسرعت در برابر جنگ جبهه گرفتند.
در سال 1972 تصاوير تکان دهنده، و معروف يک دختر برهنه و گريان ويتنامي که از بمب هاي ناپالم جان سالم به در برده بود، انتشار يافت و يک سال بعد سرانجام تمام نيروهاي آمريکايي از ويتنام عقب نشيني کردند.
شرکت هيل و نولتون( Hill & Nolton) که در حوزه تبليغات رسانه اي فعاليت مي کند، با سفارش حاکمان برکنار شده کويتي، در جريان تهاجم عراق به کويت (جنگ خليج فارس1991) دختر14ساله سفيرکويت درآمريکا را به گونه اي تعليم داد تا با گريه و زاري در برابر نمايندگان کنگره آمريکا، مشاهدات عيني خود را از جنايات سربازان عراقي به هنگام کشتار نوزادان تازه متولد شده در بيمارستان هاي کويت، به خاطر تاراج دستگاههاي آنکوباتور را بازگو نمايد. اين اظهارات زمينه را براي آمادگي افکار عمومي براي دخالت آمريکا در کويت فراهم ساخت، حال آنکه اين دختر در زمان تجاوز عراق اصلاً در کويت نبوده است.

دهکده جهاني
واژه " دهکده جهاني " از نام يکي از کتاب‌هاي "هربرت مارشال مک‌ لوهان" (Herbert Marshal McLuhan ) به ‌نام "جنگ و صلح در دهکده‌ي جهاني " (War and Peace in The Global Village) گرفته شده است، که در سال 1968 منتشر شد. اين کتاب دربر دارنده يک نظريه تازه بود. مک‌ لوهان، فيلسوف و جامعه‌شناس مشهور که ژاپني‌الاصل و تبعه‌ کانادا بود، مي‌گفت: " اکنون ديگر کره زمين، به ‌وسيله‌ رسانه‌هاي جديد، آنقدر کوچک شده که ابعاد يک دهکده را يافته است. "
اين نظريه بر اين پايه استوار بود که شکل گيري جوامع کنوني، بيشتر تحت تاثير ماهيت وسايل ارتباطي است. لذا وسيله ارتباطي نه تنها از محتواي پيام خود جدا نيست،‌ بلکه به ‌مراتب، مهمتر از خود پيام نيز هست و بر آن تأثير چشمگيري دارد. مراحل تحول جوامع انساني نيز سه مرحله است که عبارتند از:
1- عصر ارتباط شفاهي و زندگي دودماني و قبيله‌اي
2- عصر ارتباط کتبي و چاپي و جامعه‌ فرد گرا
3- عصر ارتباط الکترونيک يا " دهکده جهاني ".
البته انديشمندان ارتباطات، با گسترش رسانه هاي جديد، اصطلاح دهکده جهاني را تغيير داده اند و از فعل جهاني شدن ( To globalize ) استفاده مي کنند و ابزار آن‌ را نيز فناوري اطلاعاتي -‌ ارتباطاتي مي نامند.

جنگ رسانه اي
 جنگ رسانه اي (Media War) « استفاده از رسانه ها براي تضعيف کشور هدف و بهره گيري از توان و ظرفيت رسانه ها(اعم از مطبوعات ، خبرگزاريها، راديو، تلويزيون، اينترنت و اصول تبليغات به منظور دفاع از منافع ملي است.»جنگ رسانه اي يکي از برجسته ترين جنبه هاي«جنگ نرم» Soft Ware و«جنگ هاي جديد بين المللي» است.»
رسانه ابزار حساسي است كه مي تواند كاربردهاي متعدد و حتي متعارضي داشته باشد. هم مي تواند به مثابه يك سلاح در خدمت بحران و جنگ عمل كند و هم مي‌تواند به ابزاري براي كمك به حل بحران، استقرار و تحكيم صلح تبديل شود. [1]
امروز بحث از امپرياليسم خبري، تراست‌هاي اطلاعاتي، كارتل‌هاي رسانه‌اي، و يا استعماره فرهنگي به ويژه در پرتو انقلاب اطلاعاتي، رواج گسترده‌اي پيدا كرده است. خبرگزاري‌ها و رسانه‌هاي جمعي جهاني با اتكاء به قدرت‌ تكنولوژيكي خود به ارائه چهر‌ه‌اي ‌مخدوش از برخي حكومت‌ها، فرهنگ‌ها، اقوام، و يا اديان مي‌پردازند و به شكلي سيستماتيك در ايجاد بحران، جهت‌دهي به افكار عمومي جهاني و شكل‌گيري عقايد و گرايش‌ها و رفتارهاي موردنظر خود تلاش مي‌كنند. به همين دليل برخي از انديشمندان به شكل جدي بر خطرات ناشي از شكل‌گيري يك امپراطوري فرهنگي – رسانه‌اي از رهگذر فرآيند جهاني‌شدن تأكيد كرده‌اند، امپراطوري بزرگي كه مي‌تواند هويت‌هاي ملي، فرهنگي، ديني و اعتقادي ملت‌هاي تكنولوژيكي در بعد رسانه‌اي و ارتباطات مورد تهديد قرار دهد. برخي نيز خطر بروز يك جنگ‌جهاني فرهنگي – اطلاعاتي را گوشزد كرده‌اند كه به دنبال گسترش تكنولوژي‌هاي رسانه‌اي در سراسر جهان و به خاطر مقاومت‌ ملت‌ها، قوميت‌ها، و فرهنگ‌ها و اديان متعدد و متفاوت در برابر هجوم رسانه هاي جهاني، روزبه‌روز نزديك‌تر مي‌شود.[2]
پيتر براك كه از برجسته‌ترين انديشمندان اتريش در حوزه مسائل مربوط به صلح است مي‌نويسد: فعالان امنيت جهاني و صلح مي دانند كه رسانه‌ها نقش بسيار مهم و حساسي در كار آنان دارند، اما متاسف هستند از اين كه مي‌بينند موضوعات مربوط به صلح، موضوعات مسلط در رسانه‌ها نيست. گرايش رسانه‌ها گزينش رويدادهاي جنجالي، مهيج، فجيع و خطرناك است. اين امر سبب شده كه مناديان صلح و امنيت جهاني به عملكرد رسانه‌ها با ترديد نگاه كرده و رسانه‌ها را اگر نه به عنوان اصلي‌ترين، بلكه حداقل يكي از عوامل موثر ايجاد بحرانها و از جمله اصلي‌ترين موانع فرهنگ صلح در جوامع معاصر تلقي كنند. [3]
جنگ رسانه اي تنها جنگي است كه حتي در شرايط صلح نيز بين كشورها به صورت غير رسمي ادامه داشته و هر كشوري از حداكثر توان خود براي پيشبرد اهداف سياسي خويش با استفاده از رسانه ها ، بهره گيري مي كند . جنگ رسانه اي ظاهرا ميان راديو و تلويزيون ها ، مفسران مطبوعاتي ، خبرنگاران خبرگزاري ها ، شبكه هاي خبري و سايت هاي اينترنتي جريان دارد ، اما واقعيت آن است كه در پشت اين جدال ژورناليستي ، چيزي به نام « سياست رسانه اي يك كشور » ( Media Policy ) نهفته است كه مستقيما توسط بودجه هاي رسمي مصوب پارلمان ها يا بودجه هاي سري سازمان هاي اطلاعاتي و امنيتي و سرويس هاي جاسوسي تغذيه مي شود .

مديريت جنگ رسانه اي
در سال‌هاي پيش از اين، وقتي منافع و تفکرات گروهي از انسان‌ها با گروهي ديگر مطابقت نمي ‌کرد، در معمول‌ترين حالت جنگي بين آن‌ها درمي‌ گرفت. ولي در دنياي جديد که اين لشگرکشي ‌ها محدود شده و حتي قدرت‌هاي نظامي، خود داعيه ‌دار صلح جهاني هستند، ناخواسته مجبور به رعايت بعضي محدوديت‌ها در حمله نظامي به کشورهاي ديگر شده‌اند و بيشتر اقدامات کنوني در تسلط بر کشورهاي ديگر از طريق تکنولوژي‌هاي جديد صورت مي‌ گيرد.
ما در دنيايي زندگي مي‌کنيم که براي اخبار و داده‌هاي جديد تشنه است و هر کشوري که دسترسي آسانتر و سريع‌ تري به اخبار و اطلاعات براي شهروندان خود فراهم کند، از بقيه جلوتر مي‌افتد. اگر همين شرايط را در رقابت کشورها در نظر بگيريم، نمي‌توان ادعا و نظريات بسياري از کارشناسان سياسي در مورد "جنگ ديجيتالي عصر جديد" را انکار کرد. اين روزها، کشورها و قدرت‌هاي سلطه‌گر با بهره‌گيري از بيشترين حجم اطلاعات و انتقال آن‌ها، اهداف خود را در خارج از مرزهاي جغرافيايي جستجو مي‌کنند. به همين منظور رسانه‌هاي قدرتمندي براي انتقال اطلاعات و تفکرات استعماري خود به مردم کشورهاي مختلف جهان راه‌اندازي کرده اند که هر روز تعداد آن‌ها در حال افزايش است. اکنون به جرأت مي‌توان گفت که حفظ و گسترش قدرت استکباري نظام سلطه به حضور و فعاليت رسانه‌هايشان در اين دنياي ديجيتال وابسته است.
در حال حاضر، اغلب ابزارهاي اطلاع رساني، نه به عنوان پل ارتباطي، بلکه وسيله تسلط بر افکار، اراده و احساسات بشريت دوران معاصر به شمار مي‌آيند. رسانه‌هاي استکبار که به مدرن‌ترين فناوري ها مجهزند ‌، ابزاري در جهت اجراي عمليات رواني قدرت‌ها عليه ملت‌ها و دولت‌هاي مستقل هستند. آنها از سوي ديگر وسيله‌اي براي کنترل، تضعيف، جهت‌دهي و هدايت جوانان در سراسر جهان محسوب مي‌شوند.
مسألة سوءاستفاده رسانه‌ها و خبرگزاري‌هاي غربي از بي‌اعتمادي ملت‌هاي جهان سوم به حكومت‌هاي خودي و اطلاعات و اخبار توليد‌ي‌ آنها در راستاي ايجاد، کاهش و يا افزايش بحرانهاي مدنظر خود است. در بسياري از كشورهاي جهان سوم كه داراي حكومت‌هاي غيرمردمي و غيردموكراتيك هستند، مطبوعات و رسانه‌‌ها و خبرگزاري‌ها به طرز ناشيانه‌اي به ابزارهاي تحميل عقيده و تغيير نگرش‌ها تبديل شده‌اند. بنابراين توليدات خبري و فرهنگي و تبليغات آنها نه تنها در خارج از مرزهاي آنها خريداري ندارد بلكه همانند ديگر محصولاتشان به علت فقدان كيفيت و جذابيت، در داخل كشور نيز طرفداري ندارد و مردم نسبت به آنها بي‌توجه و بي‌اعتمادند. البته بي‌اعتمادي و دلزدگي مردم از توليدات خبري و فرهنگي هدايت شده توسط مجريان دستگاه‌هاي حكومتي، ريشه‌هاي تاريخي دارد، چرا كه اين ابزارها همواره در فضايي آكنده از اغراق، پنهان‌كاري، قلب و تحريف واقعيت‌ها و حقايق صرفاً در جهت بقاي حكومت‌گران و صاحب‌ قدرت به كار گرفته شده‌اند.[4]
پيچيدگي هاي ابعاد مختلف « جنگ رسانه اي ‌» موجب شده تا تصميم گيري درباره « طراحي » ( Planning ) « تدوين استراتژي » ، « چارچوب ها » ، « تكنيك هاي كاربردي » ، « نحوه عملياتي كردن اهداف و مأموريت هاي تعريف شده » ، « استفاده حداكثر از توان هر رسانه با توجه به امكانات انتشار مكتوب ، چاپي ، صوتي ، تصويري ، چند رسانه اي ، اينترنتي و سرانجام انتشار آنلاين » تنها به ژنرال هاي نظامي واگذار نشود . جنگ رسانه اي مقوله اي است كه همكاري هماهنگ و نزديك بخش هاي نظامي ، سياسي ، اطلاعاتي ، امنيتي ، رسانه اي و تبليغاتي يك كشور را مي طلبد . طراحان جنگ رسانه اي نه لزوما ژنرال هاي پادگان نشين ، بلكه ممكن است پروفسورهاي كالج ها و دپارتمان هاي رسانه اي در دانشگاه هاي معتبر هر كشوري باشند . [5]
واقعيت آنست که فرماند‌هان جنگ رسانه‌اي غرب، متخصصان تبليغاتي و کارگزاران رسانه‌هاي بين‌المللي هستند و سربازان اين نبرد ؛ نويسندگان، خبرنگاران، مفسران، تهيه‌کنندگان و عکاسان رسانه‌ها هستند. سلاح و تجهيزات اين ارتش، راديو، تلويزيون، اينترنت، ماهواره، دوربين‌، کاغذ و قلم و دستگاه‌هاي چاپ و نشر و... است. مخاطبان اين رسانه‌ها نيز بسته به ويژگي‌هاي فردي خود، کم يا زياد در معرض تبليغات رواني جمعي قرار دارند. به اين ترتيب، ابزارهاي رسانه‌اي که زماني براي دسترسي همگان به اطلاعات به وجود آمد، خود به سدي در برابر جريان آزاد اخبار و اطلاعات تبديل شده و دسترسي به اخبار واقعي را مشکل کرده است.
رسانه‌هاي جهاني امروز نقش و جايگاه بي‌سابقه‌اي در کنترل و هدايت افکار عمومي يافته‌اند. آنچه عموماً در رسانه‌هاي غربي مي‌بينيم، مناظري مجازي‌اند که گاه با دنياي واقعيت به کلي متفاوت‌اند. در کشوري مانند امريکا، رسانه‌هاي خبري تحت نفوذ و مالکيت شرکت‌هاي غول‌پيکر اقتصادي در انتقال و تفسير اخبار، منعکس‌کننده ايدئولوژي طبقه‌ حاکم جامعه ‌اند. در عين حال، رسانه‌ها مي کوشند اين تصور را در مخاطب بر‌انگيزند که آزاد و مستقل، درحال ارائه گزارش‌هاي متعادل و تفسيرهاي منطقي هستند.
آنچه به عنوان اخبار در اغلب رسانه‌هاي غربي مي‌بينيم يا مي ‌شنويم، بيشتر "منتخب " و " هدفمند " هستند و علل و پيامد‌هاي يک واقعه را بر اساس ديدگاهي ويژه و منحصر به فرد، بررسي مي‌کنند. ما به ندرت به اخباري برمي ‌خوريم که دقيق و مستند ارائه شده و مبتني بر آمار و ارقام موثق باشد. تلخ‌‌تر اينکه با گذشت سال‌ها از تبليغات رسانه‌اي غرب و پيشرفت روزافزون فناوري‌هاي ارتباطاتي و علوم در چند دهه اخير، قوه قضاوت و تحليل مخاطبان جهاني اين رسانه‌ها رو به کاستي نهاده است. همين امر باعث شده حتي ساده‌ترين دروغ‌ها در رسانه‌هاي غربي به امري مستند و قابل هضم براي شنوندگان يا بينندگان تبديل شود.
در مجموع بايد اذعان داشت كه رسانه‌ها در فرايند جنگ مي‌توانند پديده‌اي مثبت يا منفي تلقي شوند. قضاوت كشورها در خصوص عملكرد آنها، بستگي به عوامل و شرايط گوناگون دارد اما محور اصلي اين قضاوت همسويي رسانه‌ها با اهداف، منافع و راهبردهاي دولت مورد نظر است. [6]
رسانه‌ها هم مي‌توانند به شيوه‌هاي سلبي و هم ايجابي در كاهش بحرانها، تنش‌ها و تضادها و فراهم‌آوردن بستر صلح پايدار نقش ايفا نمايند. در بعد سلبي مي‌بايد نوعي پادگفتمان در مقابل گفتمان‌هاي جنگ‌طلب و خشونت پيشه سامان داده شود و افكار عمومي جهان براي پرهيز، اجتناب و ممانعت از جنگ و خشونت تحريكا و بسيج شود. در بعد ايجابي، رسانه‌ها خود مي بايد گفتمان ساز باشند: گفتماني مبتني بر صلح و همزيستي مسالمت‌آميز. در يك كلام، جامعه جهاني، امروز بيش از هميشه، نيازمند برپا ساختن يك جنگ تمام عيار رسانه‌اي عليه جنگ و بحران هستند. [7]


پاورقي ها:
1. «ژئوپوليتيك اطلاعات»، آنتوني اسميت، تهران، سروش، 1364، ص 59 .
2 . « اصول روابط بين الملل»، هوشنگ عامري، انتشارات آگاه، تهران - 1370، ص 179.
3 . «جهاني‌شدن فرهنگ و سياست»، علي‌اصغر كاظمي، تهران، نشر قومس، 1380، ص 275 .
4. « زنجيره تنازعي در سياست و روابط بين الملل»، علي اصغر كاظمي ، نشر قومس، تهران - 1370، صص 115-116.
5. « رسانه و جنگ، چارچوبي براي تحليل»، محمود عسگري، فصلنامه پژوهش و سنجش، شماره 34، ويژه رسانه و جنگ، تابستان 1382، ص 67
6. « آسيب‌شناسي توجه به صلح در رسانه‌ها »، دكتر مهدي محسنيان راد، فصلنامه رسانه، زمستان 1381، ص 74
7 .« آسيب‌شناسي توجه به صلح در رسانه‌ها »، دكتر مهدي محسنيان راد، فصلنامه رسانه، زمستان 1381، ص 76 -

نام نظردهنده:
پست الکترونیک:
متن نظر: *
نظرات شما:
1

سایر مقاله های ارسالی:
9 آبان 1395 رسانه براي دگرگون کردن جهان، من رسانه ها را مي خواهم!
9 آبان 1395 سياسي رسالت يک رسانه خبري در مقابله با شايعه
30 شهريور 1393 اجتماعي شاهکار ارتباط سازنده
19 شهريور 1393 اجتماعي زنان در برابر اخبار بد آسيب پذيرتر يا مردان؟
11 شهريور 1393 خواندني ها عبور از مشکلات با اراده قوي
6 مرداد 1392 فرهنگي شب قدر؛ شب وصل
18 بهمن 1391 مديريت مديريت جنگ رسانه اي در دهکده جهاني
31 تير 1391 فرهنگي سلام بر رمضان، ماه ميهماني خدا
16 خرداد 1391 فرهنگي علي (ع)؛ خورشيد هميشه تابان تاريخ
16 خرداد 1391 سياسي قيام 15 خرداد، گوياي يک واقعيت
14 فروردين 1391 سياسي 12 فروردين؛ انعکاسي روشن از دمکراسي واقعي
4 بهمن 1390 فرهنگي سيماي مهربان ترين فرشته خاکي در کلام الهي
4 بهمن 1390 فرهنگي ولايت عشق
3 بهمن 1390 فرهنگي در مکتب آخرين رسول الهي
22 دي 1390 فرهنگي کدامين برگ دفتر عشق حسيني را ورق بزنيم؟
26 مرداد 1389 انديشه قرار با خدا
26 مرداد 1389 فرهنگي سلام بر رمضان، ماه ميهماني خدا
6 مرداد 1389 فرهنگي واقعي/ ملاقات با تشنه راه حقيقت در قطار تهران- مشهد
20 تير 1389 اجتماعي معادلات عشق/ با چه کسي زندگي کنيم؟
12 خرداد 1389 اجتماعي داستاني بسيار زيبا از رويش يک عشق/ دختري با يک گل سرخ
1 2 3 4 5 6 7
Copyright © 2004-2008 Arya Youth Analysts Clup, All rights reserved.