صفحه اصلی درباره ما::ارتباط با ما
.
 
Skip Navigation Links
.
امکان عضويت براي تمام مخاطبان به عنوان خبرنگار افتخاري در سايت باشگاه خبرنگاران افتخاري آريا فراهم شد. خوانندگان محترم خبرگزاري آريا مي توانند با عضويت در باشگاه خبرنگاران افتخاري خبرگزاري آريا، اخبار خود را براي ما ارسال نمايند تا پس از بررسي و تاييد به نام ارسال کننده در سايت باشگاه منتشر شود.
متن مقاله

مبارزه با تعصب گرايي اعراب
نویسنده: هما شهرام بخت
مترجم:
ارسال کننده: انتخاب سردبير
22 تير 1393


مردم شبه جزيره عربستان، بخصوص حجاز، در ناحيه اي خشک و بدون آب گذران زندگي مي کردند. علت خشکي و کم آبي محصور شدن حجاز بين کوه هايي است که مانع رسيدن ابرهاي باران زا به اين منطقه مي شود.

بدي آب و هوا باعث شده بود که مردم به دنبال شرايط بهتر زندگي و يافتن واحه (=نقطه اي سرسبز ميان صحرا که اطراف يک چشمه ايجاد شود) باشند که هر از گاه در آن سرزمين به وجود مي آمد. اين اوضاع اعراب را به مردماني خشک و متعصب بدل کرده و باعث شده بود که آنها به عقايد و دين پيشينيان خود سخت پايبند و مخالف هر روشنفکري و تحولي باشند. تعصبي که در وجود آنها ريشه دوانيده بود، به همه مسائل قومي و قبيله اي رسوخ کرده بود. پيامبر در چنين محيطي رشد و زندگي مي کرد. او باورهاي مردمان خود را بخوبي مي شناخت و با علم به اين که اين مردم با عقايد روشن بينانه او مخالفت مي کنند، دست به تغييري بنيادين در آرا و اعتقادات اعراب زد. اين مقال به ذکر چند نمونه از تعصبات مردم عرب زمين مي پردازد که خورشيد اسلام بر آنها سايه افکند.

اعتقادات اعراب که جنبه خرافه پرستي داشت، در امور پرستش به اشکال مختلفي بروز مي کرد. اعراب يکتا پرست نبودند و باورهاي مختلفي درباره پرستش داشتند. ابتدا پرستش آنها از حد توتم پرستي و جانمند انگاري اشيا فراتر نمي رفت. آنها به سنگ هايي که به گونه اي خاص در يک مکان جمع شده بودند، کوه ها و صخره ها و واحه ها احترام مي گذاشتند. در واقع آنها براي طبيعتي که در آن زيست مي کردند، نوعي نيروي باطني يا جانمند انگاري قائل بودند. توتم يا حيواناتي که مورد پرستش قرار مي گرفتند، ارزش خاصي براي اعراب داشتند و هيچ گاه خوراک آنها نمي شدند؛ مگر در آيين و مناسک ديني خاص يا هنگامي که حيات قبيله و اتحاد و اشتراک آن به آن حيوان بستگي داشت. گاهي اعراب نام اين حيوانات را به خدايان خود نسبت مي دادند و گاه نام اين حيوانات را بر خود مي گذاشتند؛ مانند اسد (شير)، نسر (کرکس) و... (سليم الحوت، 1390، 166 و 168) اما اعتقادات اعراب رفته رفته شکل ديگري به خود گرفت و از حالت جانمند انگاري و توتم پرستي به پرستش اجرام آسماني تغيير کرد.

اعراب همواره در پي يافتن واحه هايي جديد بودند. از اين رو پيوسته بيابان هاي عربستان را در مي نورديدند و شب ها را زير سقف آسمان مي گذراندند. بنابراين طبيعي بود که آنها مسحور اجرام آسماني که عرض آسمان را طي مي کردند، شوند و آنها را موجوداتي جاندار تصور کنند. ستاره ها و سياره ها نه تنها راه را به آنها نشان مي دادند که فصل پرآبي و کم آبي نيز با طلوع برخي ستاره ها مشخص مي شد. ستاره شعراي يماني يکي از ستاره هايي بود که اعراب آن را سرور همه ستاره ها مي دانستند. (زيدان، 1382، 407) در نظر اعراب اين ستاره با بارش باران در ارتباط بود. چندي نگذشت که اعراب براي کواکب که آنها را برآورده کننده حاجاتشان مي پنداشتند، نماينده اي روي زمين قائل شدند. اين نماينده ها بت هايي بودند که گاه نماد ستاره و گاه نماد قواي طبيعت بودند. از اين رو آنها براي ستاره زهره بتي ساختند که عزي نام داشت. عزي همچنين الهه حاصلخيزي و باروري به شمار مي رفت. سه بت ديگر اعراب هبل، لات و منات هرکدام نمادي براي يک نيروي آسماني بودند. هبل خداي باران و جنگاوري بود، لات مظهر خورشيد و منات الهه سرنوشت و زمان.

اعراب نسبت به نژاد و تيره خويش نيز تعصبي خاص داشتند و نسبت به آن بسيار پايبند بودند. از اين رو در تاريخ اين مردمان، زنده به گور کردن دختران به منظور خالص ماندن تيره خود به کرات ديده مي شود. در واقع اعراب دختران را به خاطر تنفر از فرزند دختر زنده به گور نمي کردند، بلکه آنها هراس داشتند که دختران در جنگ با ديگر قبايل اسير شوند و به همسري مردان ديگر قبايل در آيند و نژاد و تيره آنان ناخالص گردد. هر چند گاه مشکلات اقتصادي نيز در کشتن دختران دخيل بود. در کل شغل مردان در عربستان به علت فقدان زمين مناسب براي کشاورزي، جنگيدن بود. پس آنها به مرداني جنگاور نياز داشتند. بعلاوه مرد سالاري نيز در اين دوران رواج داشت. از اين رو اعراب نسبت به جنس مذکر تعصب خاصي نشان مي دادند. اين عامل باعث شده بود که زنان در اين جامعه وضع مناسبي نداشته و از حق و حقوق چنداني برخوردار نباشند. البته اين شرايط در قبايل مختلف تغيير مي کرد و بيشتر در ميان بدوي ها ديده مي شد. تعصب قومي اعراب در بي توجهي به زنان آنچنان بود که زنان مالک اموال خود نبودند و اگر شوهرانشان مي مردند، اموالي که از پدرشان به ارث رسيده بود به پسرانشان مي رسيد. حتي خود نيز جزء دارايي مردان محسوب مي شدند.

پيامبر از تمام اين مسائل آگاه بود. او که انساني اهل تفکر بود، معاد و قيامت را باور داشت. پيامبر با ديگر اديان توحيدي آشنايي داشت و در اثر وحي هايي که به او شده بود، بر آن بود که اين شرايط را بهبود بخشد. در نتيجه اعراب را به سوي خداوند يکتا فرا خواند و آنها را از شرک و بت پرستي نهي کرد و در روز فتح مکه تمام بت هاي کعبه را از بين برد. او براي پيروي مردم از اسلام آنها را به قرآن ارجاع مي داد زيرا خداوند در جاي جاي کتاب خود به تعصبات قومي اعراب اشاره مي کند و آنها را به جاي دنباله روي پيشينيان به تفکر فرا مي خواند. «آنان گفتند ما پدران خود را بر آييني [و راهي] يافته ايم و ما از پي ايشان راه سپاريم. » (23 / 43) ولي اعراب متعصب نه تنها به آموزه هاي قرآن بي توجه بودند که باور داشتند بتان وسيله ارتباط آنها با خداوند هستند. «بت ها را مي پرستيم براي اين که ما را به الله نزديک مي کنند. » [39:3] در حالي که بين خداوند و انسان هيچ حائلي وجود ندارد و خداوند از رگ گردن نيز به انسان نزديک تر است. از طرفي آنها بتان را دختران خدا مي دانستند: « به من خبر دهيد از لات و عزي، منات که سومين آنهاست. آيا [به خيالتان] براي شما پسر است و براي او دختر [در حالي که به زعم شما دختران کم ارزش تر از پسرانند].» (نجم / 21 19) بعلاوه خداوند پرستش اجرام آسماني را نيز نهي مي کند و خود را آفريننده کل جهان و موجودات مي داند. «و هم اوست پروردگار ستاره شعري» (53 / 49) بايد دانست که با طلوع اسلام وضع زنان نيز از لحاظ اجتماعي بهتر شد. پيامبر حقوق زنان را ارتقا داد و با اعطاي حق طلاق، آموزش و مالکيت بر اموال از زنان محافظت کرد. حديث مشهور پيامبر «از دنياي شما سه چيز را برگزيدم: بوي خوش، زن و نماز» صرفا به منظور بالا بردن ارزش زنان در نزد اعراب پيش از اسلام بود که تعصب و خرافه پرستي سراسر زندگي آنان را فرا گرفته بود.

اعراب نسبت به خرافات ديگري از قبيل کهانت، غيبگويي، جادو، عزائم نيز تعصب داشتند که ذکر آنها در اين مقال اندک نمي گنجد. تعصبات قومي و قبيله اي اعراب پيش از اسلام بسيار گسترده است و آنچه گفته شد فقط اشاره به برخي اعتقادات تعصب آميز آنها بود که با ظهور اسلام از بين رفت و جاي خود را به يکتا پرستي داد.

    منابع:

    ? تاريخ ايران بعد از اسلام، عبدالحسين زرين کوب، انتشارات اميرکبير، 1389

    ? تاريخ تمدن اسلام، جرجي زيدان، ترجمه علي جواهر کلام، انتشارات امير کبير، 1382

    ? مروج الذهب و معادن الجوهر، علي بن حسين مسعودي، ترجمه ابوالقاسم پاينده، جلد اول، انتشارات علمي و فرهنگي، 1390

    ? سليم الحوت، محمود، باورها و اسطوره هاي عرب پيش از اسلام، انتشارات علمي، 1390

    ? تاريخ جامع اديان، جان بي ناس، علي اصغر حکمت، انتشارات علمي و فرهنگي، 1379

    ? بررسي سير تحول دين در سرزمين حجاز، هما شهرام بخت، اطلاعات حکمت و معرفت، مهرماه، 1392




نام نظردهنده:
پست الکترونیک:
متن نظر: *
نظرات شما:
1

سایر مقاله های ارسالی:
9 آبان 1395 انديشه زندگي در حکم سلف سرويس است
2 آذر 1394 اجتماعي نوزادان معتاد در مجلس؛ روزانه چند معتاد در کشور متولد مي شود؟
2 آذر 1394 اجتماعي از دختران فراري و زنان در معرض خشونت تا کارتن خوابي با رنگ و بوي زنانه !
2 آذر 1394 اجتماعي معاون رئيس جمهور در امور زنان بيان کرد / حمايت از زنان براي استفاده از ظرفيت شرکت‌هاي دانش بنيان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از زهرا شجاعي/حوزه مردانه سياست و نقش زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از هادي خانيکي/نسبت نابرابر مهارت‌ها و جايگاه زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از شهيندخت مولاوردي /دولت اعتدال و اميد زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از ابوالفضل شکوري/زنان مديراني معتدل تر از مردان
2 آذر 1394 اجتماعي انتقادات و پيشنهادات دکتر ناصر مهدوي/گفتمان اعتدال؛ از ارسطو تا روحاني
2 آذر 1394 اجتماعي روايت جلودارزاده از دومين نمايشگاه نقش آفريني زنان در توسعه پايدار/نقش زن ايراني در خروج از رکود پررنگ مي‌شود
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از دکتر مرتضي دهقان‌نژاد/زنان متنفذ دربار صفوي
2 آذر 1394 اجتماعي احمدپورنجاتي در دومين همايش ملي اعتدال/جاي خالي تفاهم مفهومي واژه اعتدال در بخش انديشه‌ورز جامعه
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از سعيد معيدفر، جامعه شناس/تحقق مطالبات زنان در گرو به کارگيري اهرم‌هاي فشار
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از علي محمد حاضري/مشارکت سياسي بانوان مطالبه‌اي زودرس
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از غلامرضا انصاري/حذف زنان از عرصه مديريت، محصول توسعه نيافتگي
15 مهر 1393 اجتماعي چرخه خواب چيست و چقدر خواب کافي است؟
14 مهر 1393 خواندني ها خوشبختي چه رنگيه؟
13 مهر 1393 خواندني ها شکم چاق بيمارتان مي کند
12 مهر 1393 اقتصادي اشتباهاتي که جهان را درگير بحران کرد
9 مهر 1393 مديريت 10 مهارت ارتباطي که بايد کسب کنيم
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ...
Copyright © 2004-2008 Arya Youth Analysts Clup, All rights reserved.