صفحه اصلی درباره ما::ارتباط با ما
.
 
Skip Navigation Links
.
امکان عضويت براي تمام مخاطبان به عنوان خبرنگار افتخاري در سايت باشگاه خبرنگاران افتخاري آريا فراهم شد. خوانندگان محترم خبرگزاري آريا مي توانند با عضويت در باشگاه خبرنگاران افتخاري خبرگزاري آريا، اخبار خود را براي ما ارسال نمايند تا پس از بررسي و تاييد به نام ارسال کننده در سايت باشگاه منتشر شود.
متن مقاله

ماه خدا و بهار نيازمندان
نویسنده: آزاد جعفري
مترجم:
ارسال کننده: انتخاب سردبير
17 تير 1393


روزه چيست؟ تمرين رياضت؟ خالي نگه داشتن اندرون از طعام به اميد رويت نور معرفت؟ يا تذکاري براي ياد داشتن محرومان و درک فقرا و قبول مسئوليت مدني در قبال اقشار آسيب پذير و نيازمند در عين توجه به داشته هاي خويشتن و شکر نعمت؟

روزه مي تواند هرکدام از اينها باشد يا همه يا هيچ کدام. اما حکمت روزه هرچه باشد، اين فوايد ونتايج بر آن مترتب است. پس مراد از بحث درباره فوايد روزه داري ادعاي فهم فلسفه و حکمت اين آئين عبادي نيست و به طور کلي تقليل احکام عبادي به آثار و نتايج عيني و قابل مشاهده، حرکت در مسيري خلاف جهت تعبد مؤمنانه است. غرض، تنها مي تواند همين کشف آثار و برکات باشد که درخصوص آيين عبادي روزه، يکي از مهم ترين اين ثمرات مبارک، تقويت احساس مسئوليت مدني افراد جامعه در قبال محرومان و نيازمندان است.

روزه داري ارتباط تنگاتنگي با آموزه اخلاقي قناعت دارد. قناعت نه به معناي فرار از بهشت آزادي و بهره مندي به دوزخ فقر و محروميت، بلکه به معناي آزاد بودن از بردگي تعلق و بسنده کردن به حد نياز است، آن هم بسندگي روحي و رواني، نه لزوما عيني و عملي. پس غايت روزه گرفتن، فقر نيست ولي مي تواند نخست درک فقرا و سپس تلاش براي رهانيدن آنان از چنگال نياز و محروميت باشد.

هربرت مارکوزه در کتاب «انسان تک ساحتي» بر آن است که مقصود از نقد تکنولوژي انکار مزاياي آن و بازگشتي پس روانه به گذشته نيست بلکه مراد، آزادي از تعلق نسبت به آن است وخودآگاهي به اين مهم که نياز به تکنولوژي نبايد نيازي ضروري و لايتغير فرض شود و همه ديگر جوانب زندگي را تحت الشعاع قرار بدهد. در بحث قناعت و اين که معناي اين آموزه همان بازگشت به فقر است يا پذيرش مسئوليت در قبال فقرا نيز اين سخن مصداق دارد. ما مجبور نيستيم بين استغراق در حيات مادي يا اجتناب از آن، يکي را انتخاب کنيم. مي شود در آب شنا کرد، ولي غرق نشد. براي غرق نشدن لازم است شنا کردن بدانيم. قناعت همان مهارت حفظ خويشتن از خطر غرق شدن است. مهارتي ذهني که به قدرتمند شدن روح مي انجامد و روزه يکي از بهترين تمرين هايي است که شارع مقدس براي تقويت روح مومنان و تجهيز آنان به سلاح تقوا و خويشتنداري بر ايشان تشريع نموده است.

روزه داري چه از باب تمرين رياضت، چه از منظر معنويت جويي و چه از حيث همذات پنداري با محرومان در هر صورت تحميل يک امر ناخوشايند يعني گرسنگي و تشنگي به خويشتن است و اين تحميل خودخواسته، بهترين وسيله براي تربيت نفس و کنترل اميال غريزي و لاينقطعي است که جز با اراده و اختيار انساني، امکان تسلط بر آنها وجود ندارد. به واقع مي توان گفت کسي که روزه مي گيرد تمرين فقر نمي کند، تمرين نخواستن مي کند، در عين بهره مندي از مواهب خدادادي. پس بنا نيست اصلا نخورد و نياشامد، بلکه بناست از سحر تا افطار صبر کند. يعني مقصود فقط کنترل است نه امتناع تام.

در تامين معاش و کسب مال هم ما امر به امتناع نشده ايم، بلکه مکلف شده ايم به خمس و زکات و انفاق در راه خدا. يعني قرار نيست در کسب و کار سستي کنيم و به حداقل ها اکتفا نماييم، چه اين که اگر چنين بود ديگر امر به انفاق معنا نداشت، چون کسي بيش از حد نياز نبايد داشته باشد که نوبت به رفع نياز ديگران برسد. مارتين هايدگر، فيلسوف شهير آلماني جمله قصار معروفي دارد و مي گويد: «پرسش، پارسايي تفکر است.» بر همين سياق مي شود گفت سخاوت پارسايي تمول است. چنان که روزه نيز چنين است. روزه درک نيازمندان است و فراهم آورنده زمينه براي برخورداري از سجيه اخلاقي سخاوت که به دستگيري از نيازمندان مي انجامد. در نتيجه همين دستگيري سخاوتمندانه است که ما مي توانيم مسئوليت مدني و اجتماعي خود را در قبال ديگراني که به هر دليل از مزاياي مادي و مواهب دنيوي محروم مانده اند، به انجام رسانيم و در مسير ارتقاي سطح اقتصادي و رفاه عمومي جامعه سهم خود را ادا نماييم.

امام صادق(ع) در همين خصوص مي فرمايد: «خداوند روزه را از آن رو واجب کرد که دارا و محتاج در آن برابر شوند.» بنا به آنچه گذشت مي توان در تفسير اين روايت گفت منظور نه توزيع فقر و عقب ماندگي اقتصادي و اجتماعي، بلکه توزيع ثروت است. روزه، تنها بظاهر ما را همسان فقرا و نيازمندان مي سازد، اما هدف، پايين کشيده شدن از مرتبه دارايي و رفاه نيست بلکه بالا کشيدن ديگران در نتيجه شناخت و درک نيازمندي آنهاست. ارزش آموزه انفاق و سخاوت و توجه به نيازمندان که از برکات روزه داري است تا آنجاست که پيامبر اکرم(ص)، ماه مبارک رمضان را اين گونه توصيف فرموده است: «رمضان ماه خدا و بهار فقراست». تشويق به افطاري دادن در فرهنگ اسلامي که در عرف اجتماعي ما به عادت پسنديده گستردن سفره هاي اطعام براي همگان انجاميده، يکي از آشکارترين ثمرات اجتماعي روزه است که ارتباط مستقيمي با موضوع اين نوشتار يعني اصل مدني مسئوليت در قبال محرومان و نيازمندان دارد.

از اين گذشته، روزه به نوعي آمادگي براي پذيرش سبک زندگي ساده و بي پيرايه اي است که نياز کاذب و اسراف و تبذير در آن جايي ندارد. سبک زندگي مبتني بر پررنگ نمودن معنويات در مقابل زياده خواهي هاي بوالهوسانه مادي که سيري ناپذيرند و هيچ حد و مرزي برايشان متصور نيست. روزه الگوي مصرف ما را اصلاح مي کند و به ما مي آموزد که قاعده «کار نيکو کردن از پر کردن است» درخصوص برآورده سازي خواهش هاي نفساني به هيچ روي مصداق ندارد. اينجا نيکويي در بسندگي به اندک است يا دست کم اکتفا به حد متعارف. اگر قناعت وجه استحبابي داشت و از باب تربيت نفس و رشد و تعالي انسان ممدوح دانسته شد، اجتناب از اسراف در آموزه هاي ديني ما واجب شمرده شده و بر اين وجوب تاکيد شده است. اينجا ديگر سخن از خمس و زکات و انفاق يا تقويت روحيه سخاوت و بخشندگي نيست که مستلزم حدي از استطاعت مالي و اقتصادي باشد، اينجا پاي وجوبي درميان است که همه را يکسان در برمي گيرد.

همه مي توانند مسرف باشند و براي انجام اين امر حرام به دنياداري و برخورداري از مال و ثروت نيازي نيست. اين است که روزه بر همگان واجب شمرده شده نه مثل حج تنها بر آنان که از حيث مادي مستطيع هستند.

روزه از اين وجه تقواي اقتصاد است براي همه نه فقط کساني که کسب و تجارت اصلي ترين مشغوليت روزمره شان است. يعني در سپهر انديشگي دين، براي اصلاح الگوي مصرف جامعه و پيشرفت اقتصادي بر مبناي سبک زندگي اسلامي، تنها مديريت ثروت و تحميل احکام عملي مختلف بر اقشار فرادست جامعه مطمح نظر نيست، بلکه بايد اقشار فرودست جامعه نيز به نوع خود در اين فرآيند اصلاح و رشد سهم داشته باشند.

و در پايان چنان که ابتدا اشاره شد بايد گفت اين ثمرات فردي و اجتماعي، تنها آثار و نتايج ملموس روزه داري هستند و مشخصا نمي توانند غايت به شمار آيند، چراکه در ديگر ايام سال هم مي توان در پي تمرين سخاوت بود و به دستگيري از نيازمندان همت نمود. ماه مبارک رمضان ماه مهماني خداست و گفته اند طعام اين مهماني معنوي، جوع يا همان گرسنگي است. يعني برکات اين ماه مبارک همه برخاسته از امري خلاف عادات روزمره است. عاداتي که در خوردن و آشاميدن و مصرف کردن خلاصه مي شود.

رمضان ولي ماه مصرف نيست. ماه حرکت برخلاف جهت مسير مصرف گرايي است و از آنجا صعود به ساحت ديگري از حيات اين جهاني که بيشتر با کسب فضايل معنوي در ارتباط است تا کسب مواهب مادي. در اين ماه، ما ياد مي گيريم مي شود جور ديگري هم زيست و از اين زيستن نيز راضي و خشنود بود. رضايت و شادماني بالاتر، والاتر و ماناتري نسبت به آنچه از شکل شايع و مرسوم زندگاني اين جهاني در ذهن مردمان نقش بسته است.





نام نظردهنده:
پست الکترونیک:
متن نظر: *
نظرات شما:
1

سایر مقاله های ارسالی:
9 آبان 1395 انديشه زندگي در حکم سلف سرويس است
2 آذر 1394 اجتماعي نوزادان معتاد در مجلس؛ روزانه چند معتاد در کشور متولد مي شود؟
2 آذر 1394 اجتماعي از دختران فراري و زنان در معرض خشونت تا کارتن خوابي با رنگ و بوي زنانه !
2 آذر 1394 اجتماعي معاون رئيس جمهور در امور زنان بيان کرد / حمايت از زنان براي استفاده از ظرفيت شرکت‌هاي دانش بنيان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از زهرا شجاعي/حوزه مردانه سياست و نقش زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از هادي خانيکي/نسبت نابرابر مهارت‌ها و جايگاه زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از شهيندخت مولاوردي /دولت اعتدال و اميد زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از ابوالفضل شکوري/زنان مديراني معتدل تر از مردان
2 آذر 1394 اجتماعي انتقادات و پيشنهادات دکتر ناصر مهدوي/گفتمان اعتدال؛ از ارسطو تا روحاني
2 آذر 1394 اجتماعي روايت جلودارزاده از دومين نمايشگاه نقش آفريني زنان در توسعه پايدار/نقش زن ايراني در خروج از رکود پررنگ مي‌شود
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از دکتر مرتضي دهقان‌نژاد/زنان متنفذ دربار صفوي
2 آذر 1394 اجتماعي احمدپورنجاتي در دومين همايش ملي اعتدال/جاي خالي تفاهم مفهومي واژه اعتدال در بخش انديشه‌ورز جامعه
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از سعيد معيدفر، جامعه شناس/تحقق مطالبات زنان در گرو به کارگيري اهرم‌هاي فشار
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از علي محمد حاضري/مشارکت سياسي بانوان مطالبه‌اي زودرس
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از غلامرضا انصاري/حذف زنان از عرصه مديريت، محصول توسعه نيافتگي
15 مهر 1393 اجتماعي چرخه خواب چيست و چقدر خواب کافي است؟
14 مهر 1393 خواندني ها خوشبختي چه رنگيه؟
13 مهر 1393 خواندني ها شکم چاق بيمارتان مي کند
12 مهر 1393 اقتصادي اشتباهاتي که جهان را درگير بحران کرد
9 مهر 1393 مديريت 10 مهارت ارتباطي که بايد کسب کنيم
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ...
Copyright © 2004-2008 Arya Youth Analysts Clup, All rights reserved.