صفحه اصلی درباره ما::ارتباط با ما
.
 
Skip Navigation Links
.
امکان عضويت براي تمام مخاطبان به عنوان خبرنگار افتخاري در سايت باشگاه خبرنگاران افتخاري آريا فراهم شد. خوانندگان محترم خبرگزاري آريا مي توانند با عضويت در باشگاه خبرنگاران افتخاري خبرگزاري آريا، اخبار خود را براي ما ارسال نمايند تا پس از بررسي و تاييد به نام ارسال کننده در سايت باشگاه منتشر شود.
متن مقاله

حريم خصوصي در اسلام چطور معني شده؟
نویسنده: مقاله دريافتي
مترجم:
ارسال کننده: انتخاب سردبير
2 تير 1393


بحث حريم خصوصي در فقه امروزه از قسمت هاي نسبتا بکر محسوب مي شود. هر چند نکات بسيار قابل توجهي در حقوق و معارف اسلامي حقيقي (شيعه اماميه) در تبيين اين شاخه حقوقي قابل طرح است و قرآن، نهج البلاغه، صحيفه سجاديه و بسياري از منابع اماميه سند اين مدعاست. از نظر فقهي حريم خصوصي با عنوان «الناس مسلطون علي احوالهم و انفسهم» تعبير شده است. البته مصاديق اين بحث را مي توان در عناوين زير در منابع ديني يافت:

الف) منع تجسس در امور مردم

در قرآن کريم يکي از گناهان بزرگ، تجسس در امور ديگران به شمار مي رود. البته لازم به ذکر است مراد از تجسس، کشف عيوب ديگران است. آيه 11 سوره حجرات يکي از اخلاقي ترين آيات قرآن در اين رابطه است که خداوند انسان ها را از تجسس در امور يکديگر نهي نموده است.

همچنين خداوند در سوره حجرات، آيه 11، خطاب به مؤمنان مي فرمايد: «يا ايهاالذين امنو اجتنبوا کثيرا من الظن ان بعض الظن اثم و لاتجسسوا... اي کساني که ايمان آورده ايد از بسياري گمان ها بپرهيزيد زيرا بعضي از گمان ها گناه است و هرگز در کار ديگران تجسس نکنيد...»

در تفسير اين آيه نوشته اند: يکي از اصحاب پيامبر شبي در مدينه به تجسس مشغول بود از ديوار بالا رفت و بي اجازه وارد منزل مردي شد و صاحب خانه را با عده اي در حال شرب خمر ديد. پس از اينکه مرد را به جرم شرب خمر خواند، مرد گفت: عجله نکن! اگر من يک گناه کردم تو چهار خطا مرتکب شدي. اول اينکه از راه ديوار وارد منزل من شدي که اين خلاف گفته قرآن است چرا که در آيه 189 سوره بقره آمده: «و لا تأتو البيوت من ظهورها و لکن البرمن اتقي البيوت من ابوابها.»

دوم اينکه بدون اذن صاحبخانه داخل شدي که اين خلاف آن چيزي است که در قرآن آمده، چرا که در آيه 27 سوره نور آمده: «و لا تدخلو بيوتا غير بيوتکم حتي تستأنسوا.»

گناه سوم هم اين است که هنگام وارد شدن سلام نکردي. در سوره نور آمده است: «و سلموا علي اهلها».

گناه چهارم هم اين است که زندگي شخصي مرا مورد تفتيش قرار دادي که در آيه 11 سوره حجرات به اين مورد تفتيش قرار داديد که در آيه 11 سوره حجرات به اين مورد به وضوح اشاره شده است. پس از شنيدن اين صحبت ها، اين صحابي از او عذرخواهي کرد.

در واقع تجسس در پيرامون اشخاص درباره چيزهايي است که افراد پنهان مي کنند و دوست ندارند که ديگران از آن آگاه شوند. رازهاي پنهاني مردم، بيشتر نقاط ضعف و رفتارهاي ناپسند آنهاست که آشکار شدن هر يک از آنها موجب کوچکي و پستي مي شود و معمولا اين نقاط ضعف، راز هر کس است که البته انسان از بيان رازش به ديگران نهي شده است، همچنان که امام صادق (ع) فرموده اند: «راز تو جزيي از خون توست پس نبايد که در رگ هاي غير تو جريان يابد.»

در اين زمينه از پيامبر اکرم (ص) نقل است که اي جماعتي که به زبان اسلام آورده ايد لغزش هاي مسلمانان را نجوييد که هر کس لغزش هاي برادرش را بجويد؛ خداوند لغزش هاي او را پيگيري مي کند و هر کس را که خدا عيب جويي کند، رسوايش سازد هر چند اندرون خانه باشد.»

امام علي (ع) نيز در همين رابطه فرمودند: «تفتيش در امور ديگران از بدترين گناهان است. پس از آن اجتناب کن.» همچنين علي (ع) در نامه معروف خود به مالک اشتر فرمود: «فان في الناس عيوبا الوالي احق من سترها...»

يعني؛ در مردم عيوبي است که حکم در پوشاندن آن سزاوارتر است، به عبارت ديگر يعني تو به عنوان والي مردم به دنبال عيوب شان نباش.

ب) منع غيبت

آيه 12 سوره حجرات: «ولايغتب بعضکم بعضا، ايحب احرکم ان ياکل لحم افيه عميقا، فکرهتموا.»

در معني غيبت آمده است: در غياب کسي درباره او چيزي بگويي که اگر بشنود ناراحت شود.

سرمايه بزرگ انسان در زندگي، حيثيت و آبرو و شخصيت اوست و هر چيزي آن را به خطر اندازد مانند آن است که جان او را به خطر انداخته و بلکه گاه ترور شخصيت از ترور شخصي مهم تر است. همچنان که به فرمايش رسول اکرم (ص) آبروي مومن از آبروي کعبه بالاتر است.

شارع اسلام از اين جهت از غيبت نهي فرموده که: «غيبت اجزاي مجتمع بشري را يکي پس از ديگري فاسد مي سازد. در اثر غيبت افراد حس منفي به هم پيدا مي کنند، با يکديگر قطع رابطه کرده و در نتيجه جدايي افراد در سطح جامعه حاصل مي شود. پس غيبت در حقيقت ترور هويت و شخصيت اجتماعي افراد است.»

فرق غيبت با تجسس در اين است که غيبت، عيب انسان را براي ديگران آشکار مي کند و تجسس يعني از اسرار او نزد خودمان آگاه شويم. در حديثي از پيامبر (ص) نقل است: «تاثير غيبت در دين اسلام از خوره در جسم او سريع تر است.» در روايت ديگري، امام صادق (ع) فرموده اند: «کسي که به منظور عيب جويي و آبروريزي مؤمني سخني نقل کند تا او را از نظر مردم بيندازد خداوند او را از ولايت خويش بيرون کرده به سوي ولايت شيطان مي فرستد اما شيطان هم او را نمي پذيرد.»

ج) عيب جويي مردم و وظيفه او بر عيب پوشي

ويل لکل همزه لمزه/ واي بر هر غيبت کننده عيب جو! (آيه اول سوره همزه)

امام علي (ع) در اين زمينه مي فرمايند: از آميزش با کساني که دنبال عيب هاي مردم مي گردند، دوري کنيد زيرا همنشين آنها نيز از ايشان در امان نيست.

پيامبر (ص) مي فرمايد: فرزند آدم را همين گناه بس که با آبروي برادر مسلمانش بازي کند.

بلکه خداوند عيب پوشي و آبروداري را مي پسندند و آن را وظيفه انسان مومن مي داند. همچنين پيامبر (ص) مي فرمايد: «هر که از برادر خود گناهي بداند و آن را بپوشاند، خداوند در روز قيامت عيب او را مي پوشاند.»

در روايات ديگري به وظيفه آبروداري و رازداري نسبت به همسايه بسيار سفارش شده است. امام سجاد (ع) مي فرمايند: «حق همسايه اين است که در غياب او آبرويش را حفظ کني و حضورش را احترام نهي. دنبال عيب هايش نباش و اگر بدي از او ديدي بپوشاني.»

از طرفي وقتي در فقه اماميه که پايه حقوق موضوعه ايران نيز بر آن استوار گرديده است، گفته مي شود: «شهود در جرم زنا بايد بدون فاصله زماني يکي پس از ديگري شهادت دهند. اگر بعضي از شهود شهادت بدهند و بعضي ديگر بلافاصله براي اداي شهادت حضور پيدا نکنند، يا شهادت ندهند، زنا ثابت نمي شود بلکه در اين صورت شهادت دهنده مورد حد (80 شلاق) قرار مي گيرد.» اين، معنايش اهميت فوق العاده به حقوق حريم خصوصي افراد است.

در دعاهاي معنوي دين مان نيز مصاديق زيادي از اين بحث، به خصوص در بعد عيب پوشي داريم.

از جمله در دعاي کميل آمده: «کم من قبيح سترته؛ چه بسيار زشتي هايي که من مرتکب شدم و تو آن را پوشاندي» و در جايي ديگر آمده: «لا تفضحني بخفي ما اطلعت عليه من سري و لا تعاجلني بالعقوبه عل ما عملته في خلواتي من سوء فعلي و اسائتي و دوام تفريطي و جهالتي و کثره شهواتي؛ رسوايم نکن براي آنچه در نهان انجام داده ام و تو مي داني و شتاب نکن در عقوبت آنچه در خلوت خودم از بدکاري و تقصيرکاري و ناداني و شهوت هاي بسيارم انجام داده ام.»

د) ورود به منازل و حريم خصوصي افراد

در اينجا مي توان به آيات 27 و 28 سوره نور اشاره کرد: «اي کساني که ايمان آورده ايد، در غير منزل خودتان بدون اجازه و سلام کردن به صاحب منزل وارد نشويد.» و در ادامه مي گويد: «اگر کسي در منزل نبود، وارد نشويد تا اينکه به شما اجازه ورود بدهند و اگر به شما گفته شد برگرديد اين بر شما پاکيزه تر است.»

حتي اين حکم نسبت به فرزندان در ورود به حريم خصوصي والدين هم مصداق دارد.

قاعده اي که در اين رابطه در اصول فقه مطرح است اين است که در اسلام نه ضرر داريم و نه ضرر وارد کردن به کسي (لا ضرر و لا ضرار في الاسلام)، ريشه اين اصل هم به اين مطلب برمي گردد که زمان پيامبر (ص)، شخصي به نام جندق در خانه يکي از انصار، درخت نخلي داشت. اين شخص وقت و بي وقت براي سرکشي به اين درخت و بدون اجازه و اذن وارد منزل شخصي او شده و حريم خانوادگي اش را ناديده مي گرفت. پيامبر از جندق خواستند که از درخت بگذرد ولي او قبول نکرد. پيامبر به مرد انصاري گفت درخت را قطع کند و ديگر به جندق اجازه ورود به خانه ات را نده.

آري، آنچه گفتيم قطره اي بود از دريا که اسلام اينقدر عميق به بحث حريم خصوصي پرداخته و ما اينقدر از آن غافليم!


نام نظردهنده:
پست الکترونیک:
متن نظر: *
نظرات شما:
1

سایر مقاله های ارسالی:
9 آبان 1395 انديشه زندگي در حکم سلف سرويس است
2 آذر 1394 اجتماعي نوزادان معتاد در مجلس؛ روزانه چند معتاد در کشور متولد مي شود؟
2 آذر 1394 اجتماعي از دختران فراري و زنان در معرض خشونت تا کارتن خوابي با رنگ و بوي زنانه !
2 آذر 1394 اجتماعي معاون رئيس جمهور در امور زنان بيان کرد / حمايت از زنان براي استفاده از ظرفيت شرکت‌هاي دانش بنيان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از زهرا شجاعي/حوزه مردانه سياست و نقش زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از هادي خانيکي/نسبت نابرابر مهارت‌ها و جايگاه زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از شهيندخت مولاوردي /دولت اعتدال و اميد زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از ابوالفضل شکوري/زنان مديراني معتدل تر از مردان
2 آذر 1394 اجتماعي انتقادات و پيشنهادات دکتر ناصر مهدوي/گفتمان اعتدال؛ از ارسطو تا روحاني
2 آذر 1394 اجتماعي روايت جلودارزاده از دومين نمايشگاه نقش آفريني زنان در توسعه پايدار/نقش زن ايراني در خروج از رکود پررنگ مي‌شود
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از دکتر مرتضي دهقان‌نژاد/زنان متنفذ دربار صفوي
2 آذر 1394 اجتماعي احمدپورنجاتي در دومين همايش ملي اعتدال/جاي خالي تفاهم مفهومي واژه اعتدال در بخش انديشه‌ورز جامعه
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از سعيد معيدفر، جامعه شناس/تحقق مطالبات زنان در گرو به کارگيري اهرم‌هاي فشار
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از علي محمد حاضري/مشارکت سياسي بانوان مطالبه‌اي زودرس
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از غلامرضا انصاري/حذف زنان از عرصه مديريت، محصول توسعه نيافتگي
15 مهر 1393 اجتماعي چرخه خواب چيست و چقدر خواب کافي است؟
14 مهر 1393 خواندني ها خوشبختي چه رنگيه؟
13 مهر 1393 خواندني ها شکم چاق بيمارتان مي کند
12 مهر 1393 اقتصادي اشتباهاتي که جهان را درگير بحران کرد
9 مهر 1393 مديريت 10 مهارت ارتباطي که بايد کسب کنيم
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ...
Copyright © 2004-2008 Arya Youth Analysts Clup, All rights reserved.