صفحه اصلی درباره ما::ارتباط با ما
.
 
Skip Navigation Links
.
امکان عضويت براي تمام مخاطبان به عنوان خبرنگار افتخاري در سايت باشگاه خبرنگاران افتخاري آريا فراهم شد. خوانندگان محترم خبرگزاري آريا مي توانند با عضويت در باشگاه خبرنگاران افتخاري خبرگزاري آريا، اخبار خود را براي ما ارسال نمايند تا پس از بررسي و تاييد به نام ارسال کننده در سايت باشگاه منتشر شود.
متن مقاله

جنگ سردي که نسبتا سرد تمام شد
نویسنده: شهاب سليمي
مترجم:
ارسال کننده: انتخاب سردبير
20 خرداد 1393


از اواسط دهه 40 ميلادي که دنيا از جنگي خانمانسوز سر برآورده بود و ديگر کسي به فکر جنگ افروزي نازي ها نبود، دوران جديدي در فضاي بين المللي پديد آمد که عنوان جنگ سرد به خود گرفت؛ دوراني که بعد از پايان دومين جنگ جهاني تا فروپاشي اتحاد جماهير شوروي در سال 1991 ادامه داشت و سيطره سايه سنگين و سياه خود را تا 45 سال بر روابط سياسي، اقتصادي و تسليحاتي غرب و شرق به رهبري آمريکا و شوروي تداوم بخشيد.

بار اول اصطلاح جنگ سرد از سوي جورج اورول نويسنده انگليسي در 1945 به کار گرفته شد. البته منظور او از به کار بردن اين عنوان رقابت ميان شوروي و آمريکا نبود. کسي که براي اولين بار، از اين عبارت براي رقابت ميان دو ابرقدرت استفاده کرد، برنارد باروک بود که در 1947 از اين اصطلاح استفاده کرد و در همين سال، والتر ليپمن با انتشار سلسله مقالاتي در قالب کتاب، نام جنگ سرد را براي کتاب خود برگزيد.

همپيمانان ديروز، به صورت رقباي جدي درآمدند. شوروي از نظام سوسياليستي حمايت مي کرد. با توجه به دستيابي هر دو کشور به سلاح هاي اتمي، عمده کشورهاي آسيايي و اروپايي ترجيح دادند جزو متحدان يکي از اين کشورها قرار گيرند. از اين پس جهان با پديده دو قطبي در نظام سياسي روبه رو شد؛ کشورهاي بلوک غرب که يکسره جزو همراهان آمريکا و حامي سياست هاي اين کشور در عرصه جهاني بودند و کشورهاي بلوک شرق از شوروي در سياست هاي بين المللي جانبداري مي کردند.

دو کنفرانس يالتا و پوتسدام سال 1945 تشکيل شد و ميراث خواهي متفقين از جنگ جهاني مورد بحث و بررسي قرار گرفت و رويدادهايي مثل جنگ داخلي يونان، طرح مارشال، دکترين ترومن، شکل گيري ناتو و معاهده ورشو به وقوع پيوست که فضاي سياسي بين الملل را دستخوش تغيير و تحول کرد. هر کدام از اين وقايع به جبهه گيري بيشتر قدرت هاي درگير انجاميد.

نيروهاي حاضر در عرصه بين المللي ـ که خود را فاتح جنگ جهاني مي دانستند ـ قصد سهم خواهي بيشتر داشتند و از اين رو، گام به گام تحرکات سياسي طرف مقابل را رصد مي کردند. کارزار آمريکا و شوروي اگرچه در عرصه ميدان جنگ رخ نداد، اما صف آرايي اقتصادي، سياسي و ايدئولوژيک صحنه ديگري از رقابت را به وجود آورد. دو کشور همه تلاش خود را به کار بستند تا مناطق نفوذ خود را در عرصه بين المللي گسترش دهند. شعاع سيطره شوروي، بخش هاي زيادي از اروپاي شرقي را در برگرفت و استالين در پي آن بود که دايره نفوذ را از اروپاي شرقي متوجه کشورهايي ايران، کره، چين، ترکيه و يونان کند. از اين رو، کمينفرم يا دفتر سياسي احزاب کمونيست شکل گرفت. جهان غيرکمونيست از اين پس با يک خطر جدي مواجه بود. دکترين ترومن با هدف ايجاد سد در مقابل گسترش تفکرات کمونيستي با شعار کمک هاي فني و اقتصادي براي جلوگيري به کشورهاي ايران،ترکيه و يونان ارائه شد.

اروپاي بعد از جنگ، وضع نابساماني به لحاظ اقتصادي داشت و کمونيست ها هم در شرايط موجود تلاش خود را براي بهره برداري از موقعيت جديد به کار بستند. با اين روند اروپاي غربي در معرض افکار کمونيستي قرار مي گرفت. آمريکا براي جلوگيري از اين شرايط درصدد احياي اقتصادي اروپاي غربي برآمد. جورج مارشال وزير خارجه ايالات متحده طرحي را ارائه کرد که به طرح مارشال معروف شد. هدف از ارائه طرح اين بود که ويراني هاي اروپا پس از جنگ جهاني دوم بازسازي شود و با احياي اقتصاد اين منطقه، از ميزان محبوبيت سياسي کمونيست ها کاسته شود. شوروي ها در واکنش به اين اقدام با امپرياليستي خواندن اين طرح، از دولت هاي اروپاي شرقي خواستند که به آن بي اعتنايي نشان دهند. با اين وصف، تدبير اقتصادي آمريکا در اروپاي غربي جواب داد و بازسازي کشورهاي وابسته به بلوک غرب را در پي داشت.

اتفاق ديگر بحران برلين بود. روس ها همه تلاش خود را به کار بستند تا از وحدت اقتصادي و اداري آلمان جلوگيري کنند. از همين رو، از آوريل 1948 تمام ارتباطات زميني برلين را قطع کردند. دولت هاي غربي بيکار ننشستند و از طريق هوا کمک هاي غذايي و سوختي به برلين غربي فرستادند. اين محاصره که شش ماه طول کشيد سودي براي روس ها نداشت و با عقب نشيني آنان مقدمات تشکيل جمهوري فدرال آلمان در 1949 فراهم شد و روس ها هم در مقابل، جمهوري دمکراتيک آلمان را تاسيس کردند.

خطر توسعه طلبي شوروي از اين پس گسترش يافت و براي مقابله با آن در سال 1948 انگليس، فرانسه، هلند، بلژيک و لوکزامبورگ پيمان دفاعي بروکسل را امضا کردند. آوريل سال بعد، با پيوستن آمريکا، ايتاليا، پرتغال، نروژ، دانمارک، ايسلند و کانادا به اين پيمان، مقدمات شکل گيري پيمان آتلانتيک شمالي (ناتو) به وجود آمد.

با روي کار آمدن آيزنهاور از حزب جمهوريخواه به عنوان رياست جمهور آمريکا و مرگ استالين و جانشيني مالنکف به جاي او در 1953، سياست دو کشور تغييراتي کرد. آيزنهاور طرح امنيت مشترک را جايگزين طرح مارشال کرد و مالنکف هم تغييراتي را براي ارتباط با ساير کشورها در عرصه بين المللي ايجاد کرد تا جايي که سران اتحاد شوروي به کشورهاي مختلفي سفر نمودند، در عين حال در اين دوره در داخل بلوک کمونيست نيز شکاف ها و اختلاف ها وسيع تر شد. به رغم تلاش هاي شوروي، به خاطر سياست هاي توسعه طلبانه، اختلافاتي در ميان کشورهاي کمونيست اروپا از جمله يوگسلاوي با شوروي پديد آمد. تيتو که تسلط شوروي را نپذيرفته بود، از کمونيسم ملي به جاي کمونيسم بين المللي حمايت کرد. بهره گيري وي از کمک هاي غرب، باعث بهبود روابط او با دولت هاي متحد آمريکا شد و وي به همين واسطه مرزهاي خود را به روي چريک هاي کمونيست يونان بست. اين اقدام موجب شد تا جنگ هاي چريکي يونان پايان يابد. اتفاقات بعدي که در ساير نقاط جهان رخ داد، رويارويي آمريکا و شوروي را در موقعيت بحراني تري قرار داد. در آسياي جنوب شرقي، فرانسه به عنوان يکي از متحدان آمريکا در فکر اهداف توسعه طلبانه خود بود، اما در نبرد ويتنام شکست خورد. آمريکا براي حمايت از فرانسه خود را در موقعيت درگيري با نيروهاي ويتنامي قرار داد؛ نبرد ديگري که بار ديگر پيروزي مردم ويتنام را در مقابل توسعه طلبي يک نظام اشغالگر رقم زد.

ايالات متحده بلافاصله خود را آماده کمک به فرانسه عليه مردم ويتنام کرد. در همين سال پيمان سيتو را نيز براي جلوگيري از توسعه کمونيسم به وجود آورد. در مقابل پيمان ناتو، بلوک شرق نيز به فکر تدارک يک پيمان نظامي جديد برآمد. پيمان ورشو که نام اصلي آن پيمان کمک متقابل کشورهاي اروپاي شرقي است، پانزدهم مي 1955 به عنوان پاسخي به توسعه سازمان پيمان آتلانتيک شمالي و پيوستن آلمان غربي به آن، بين اتحاد جماهير شوروي و هفت کشور ديگر اروپاي شرقي (جمهوري دمکراتيک آلمان (آلمان شرقي)، لهستان، مجارستان، چکسلواکي، روماني، بلغارستان و آلباني) در ورشو امضا شد. يکي از مهم ترين اتفاقاتي که باعث رويارويي جدي ميان قدرت هاي بزرگ شد، بحران موشکي بود. با توجه به نزديکي کوبا به آمريکا و تلاشي که سياستمداران ايالات متحده و شوروي در تحديد مرزهاي نفوذ يکديگر داشتند، شوروي برآن شد تا با قراردادن تسليحات اتمي در کوبا به عنوان يکي از کشورهاي همسو، موازنه قوا را به نفع خود به هم زند. اين اقدام ابرقدرت شرق باعث شد که آمريکا سال 1962 روابط خود را با کوبا قطع کند.

تنش ها که بالا گرفت، دو ابرقدرت در مرز رويارويي نظامي قرار گرفتند. در دوره اصلاحات چند ماهه دولت کمونيست چکسلواکي به رهبري الکساندر دوبچک ـ که به بهار پراگ معروف شد ـ شوروي دخالت کرد و براي مقابله با اين حرکت، تانک هاي خود را به ميدان آورد. اين وضع به تشديد بحران ميان بلوک غرب و شرق انجاميد. با توجه به تنش موجود ميان قدرت هاي بزرگ، تلاش هايي براي تشنج زدايي از سال 1969 شروع شد، اما با حمله شوروي به افغانستان در سال 1979 اين روند تا حدودي متوقف شد و به تحريم مسابقات المپيک مسکو توسط بسياري از کشورهاي غرب سال 1980 انجاميد. با روي کار آمدن گورباچف به سمت رهبر شوروي سال 1985 رويدادهايي چون حادثه چرنوبيل در 1986 روي داد. از سوي ديگر گورباچف با تصميمات اقتصادي و سياسي خود بازسازي شوروي را مورد توجه قرار داد. در نهايت با سقوط ديوار برلين در 1989، کوشش هايي براي کودتا در شوروي در 1991 و فروپاشي اتحاد جماهير شوروي جنگ سرد به پايان رسيد.




نام نظردهنده:
پست الکترونیک:
متن نظر: *
نظرات شما:
1

سایر مقاله های ارسالی:
9 آبان 1395 انديشه زندگي در حکم سلف سرويس است
2 آذر 1394 اجتماعي نوزادان معتاد در مجلس؛ روزانه چند معتاد در کشور متولد مي شود؟
2 آذر 1394 اجتماعي از دختران فراري و زنان در معرض خشونت تا کارتن خوابي با رنگ و بوي زنانه !
2 آذر 1394 اجتماعي معاون رئيس جمهور در امور زنان بيان کرد / حمايت از زنان براي استفاده از ظرفيت شرکت‌هاي دانش بنيان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از زهرا شجاعي/حوزه مردانه سياست و نقش زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از هادي خانيکي/نسبت نابرابر مهارت‌ها و جايگاه زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از شهيندخت مولاوردي /دولت اعتدال و اميد زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از ابوالفضل شکوري/زنان مديراني معتدل تر از مردان
2 آذر 1394 اجتماعي انتقادات و پيشنهادات دکتر ناصر مهدوي/گفتمان اعتدال؛ از ارسطو تا روحاني
2 آذر 1394 اجتماعي روايت جلودارزاده از دومين نمايشگاه نقش آفريني زنان در توسعه پايدار/نقش زن ايراني در خروج از رکود پررنگ مي‌شود
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از دکتر مرتضي دهقان‌نژاد/زنان متنفذ دربار صفوي
2 آذر 1394 اجتماعي احمدپورنجاتي در دومين همايش ملي اعتدال/جاي خالي تفاهم مفهومي واژه اعتدال در بخش انديشه‌ورز جامعه
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از سعيد معيدفر، جامعه شناس/تحقق مطالبات زنان در گرو به کارگيري اهرم‌هاي فشار
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از علي محمد حاضري/مشارکت سياسي بانوان مطالبه‌اي زودرس
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از غلامرضا انصاري/حذف زنان از عرصه مديريت، محصول توسعه نيافتگي
15 مهر 1393 اجتماعي چرخه خواب چيست و چقدر خواب کافي است؟
14 مهر 1393 خواندني ها خوشبختي چه رنگيه؟
13 مهر 1393 خواندني ها شکم چاق بيمارتان مي کند
12 مهر 1393 اقتصادي اشتباهاتي که جهان را درگير بحران کرد
9 مهر 1393 مديريت 10 مهارت ارتباطي که بايد کسب کنيم
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ...
Copyright © 2004-2008 Arya Youth Analysts Clup, All rights reserved.