صفحه اصلی درباره ما::ارتباط با ما
.
 
Skip Navigation Links
.
امکان عضويت براي تمام مخاطبان به عنوان خبرنگار افتخاري در سايت باشگاه خبرنگاران افتخاري آريا فراهم شد. خوانندگان محترم خبرگزاري آريا مي توانند با عضويت در باشگاه خبرنگاران افتخاري خبرگزاري آريا، اخبار خود را براي ما ارسال نمايند تا پس از بررسي و تاييد به نام ارسال کننده در سايت باشگاه منتشر شود.
متن مقاله

شب قدر؛ شب وصل
نویسنده: عليرضا تاجريان
مترجم:
ارسال کننده: عليرضا تاجريان
6 مرداد 1392


تو چه داني كه شب قدر چيست؟  شبي كه بزرگ و فرخنده است، شبي كه از هزار ماه بهتر و لحظاتش گرانبهاتر است، شبي كه تا سپيده دم همه لحظات درود است و سلام و رحمت و تهنيت.

شبي كه سبك بالان دل داده به نواي محزون اين شب مقدس، صداي فرشتگان را كه از بي كرانه آسمان به زمين آمده اند، مي شنوند و به رستگاري مي رسند، شبي كه فرشتگان الهي به زمين فرود مي آيند و در ميان حلقه هاي در هم تنيده راز و نياز كنندگان، به نظاره مي ايستند تا پاداش شب زنده داري مومنان را بدهند، شبي كه عاشقان به اميد وصل و ديدار بيدار نشينند تا از جام طهور «سلام» تا «مطلع فجر» سرمست شوند، شبي كه حافظان قرآن آن را «شب وصل» مي نامند و نامه هجران را در آن شب طي شده و پايان يافته مي خوانند، شبي كه مومنان ثابت قدم در طلب رضاي خدا بكوشند و بيدار ماندند و ديدار جويند و احيا گيرند و به نيايش بپردازند و كار خير كنند و صالحات به جا آورند و دانايي بطلبند و مذاكره علم كنند تا پروردگار خود را از خويش خشنود گردانند، شبي كه در آن كاري بي اجرا نماند، بلكه هزاران برابر پاداش مزد عطا گردد، شبي كه مومنان عاشقانه از خداي خويش ديدار روي محبوب عزيز و آن يار آواره از ديار و پنهان رخسار، حضرت صاحب الزمان (عج) را مي طلبند.

قدر به چه معناست؟
قدر به چند معناست‎؛
1- قدر به معناي شرف و منزلت است و اين معنا به خاطر آن است كه انسان ها با شب زنده داري در شب قدر‏، به قدر و منزلت مي رسند.
2- قدر به معناي تنگي و ضيق است؛ اين معنا به خاطر آن است كه در اين شب به واسطه كثرت فرود فرشتگان، زمين تنگ مي شود؛ فرشتگان در روي زمين فرود مي آيند تا با زمينيان تا سپيده دم به احياي شب قدر بپردازند. (تنزل الملائكه و الروح فيها باذن ربهم من كل امر)
3- قدر به معناي تقدير و اندازه گيري نيز است؛ اين معنا به خاطر آن است كه در شب قدر‏، همه چيز اندازه گيري مي شود؛ در اين شب سرنوشت انسان ها بر اساس حكمت و مصلحت الهي رقم مي خورد. براي درك بهتر اين معنا به چند روايت از ائمه اطهار (ع) بسنده مي كنيم؛ از حضرت امام رضا (ع) روايت شده است كه: «...يقدر فيها ما يكون فى السنه من خير او شر اومضره او منفعه او رزق او اجل و لذلك سميت ليلة القدر؛ اين شب را ليلة القدر ناميده اند، چون آنچه مربوط به سال است، از قبيل خوبى، بدى، زيان، سود، روزى (معيشت) و مرگ و ولادت در آن شب اندازه گيرى مى شود.»
در روايت ديگري آمده است كه امام صادق(ع)، خطاب به (ابوبصير) فرمودند:
«يا ابا محمد، يكتب وفد الحاجه فى ليلة القدر و المنايا والبلايا و الارزاق و ما يكون الى مثلها فى قابل فاطلبها فى احدى وثلاث؛ اى ابو محمد، در شب قدر حاجيان مشخص شده و پيشامدها و مرگ ها و روزي‌ها و آنچه مربوط به آن سال است تا سال آينده (شب قدر ديگر) رقم مى خورد؛ پس آن را در شب بيست و يكم و بيست سوم ماه جستجو كن.»

چرا شب قدر؟
براستي چرا به شبي كه قرآن در آن نازل شده است‏، شبي كه فرشتگان به اذن خدا بر زمينيان نازل مي‌شوند‏ و تمام شب تا صبحگاه رحمت و سلامت و تهنيت است، شب قدر گفته اند؟
مرحوم طبرسي به اين پرسش اين گونه پاسخ داده است؛ از آن رو به اين شب، قدر گفته اند كه داراى شرف و پايه اى بلند و شانى عظيم است.
ابوبكر وراق نيز مي گويد: « لان من لم يكن ذا قدر اذا احياها صار ذاقدر؛ آن شب را قدر ناميدند، از اين رو كه انسان ها با زنده داشتن آن به قدر و منزلت مى رسند.»
در اين ميان گروهي نيز در پاسخ به اين پرسش مي گويند: شب قدر است، زيرا كارهاى خدايى را در آن شب پاداشى بزرگ و گران سنگ است.
برخي ديگر نيز در پاسخ گفته اند: شب قدر است‎، چون كتابى گرانبها بر پيامبرى بلند مرتبه و گرامى، براى امتى بلند پايه با دستان فرشته اى گرانقدر نازل شده است.

فضيلت شب قدر
در فضيلت شب قدر آيات و روايات بسياري نقل شده است؛ درروايات اهل بيت آمده است :«‌ فرشتگان در شب قدر فرود آمده و در زمين پخش مي شوند، بر مجالس مومنين گذشته، بر آنان سلام مي كنند و براي دعاهاي آنها «‌آمين» مي گويند، تا آنگاه كه سپيده دم طلوع كند.»
خداوند تبارك و تعالي نيز  با نزول سوره قدر، شب قدر و فضيلت اين شب رحمت و سلامت و تهنيت را به مومنان شناسانده است. براي آنكه بيشتر با فضيلت اين شب آشنا شويم، در ادامه روايات و احاديثي را بيان مي كنيم:
فردى به امام باقر (ع) عرض كرد: مراد و مقصود از اينكه شب قدر بهتر از هزار ماه است چيست؟ حضرت فرمودند: «والعمل الصالح فيها من الصلاه والزكاه و انواع الخير خير من الف شهرليس فيها ليله القدر؛ كار شايسته از قبيل نماز و زكات، صدقات و انفاقات و انواع خوبى ها در آن شب برتر از هر كار شايسته اى است كه در مدت هزار ماه كه شب قدر در آن نيست، انجام شود.»
امام صادق(ع) به ابوبصير مى فرمايد:« وصل فى كل واحده منهما مئه ركعه؛ در هر يك از دو شب بيست و يكم و بيست و سوم صد ركعت نماز بخوان». «واحيهما ان استطعت الى النور؛ تا مى توانى آن دو شب را تا سپيده صبح شب زنده دارى كن». «واغتسل فيهما؛ در آن دو شب غسل كن.» ابو بصير عرض كرد اگر نتوانستم ايستاده نماز بخوانم؟ فرمودند: نشسته بخوان. اگر باز هم نتوانستم؟ خوابيده بخوان.
حضرت در پايان به ابوبصير مي فرمايد:« و تقبل اعمال المومنين؛ اعمال مومنان در شب قدر پذيرفته مى‌شود.»
امام موسى بن جعفر(ع) نيز در اهميت و فضيلت شب قدر مي فرمايند:« من اغتسل ليله القدر و احياها الى طلوع الفجر خرج من ذنوبه ؛ كسى كه در شب قدر غسل كرده و تا سپيده صبح شب زنده دارى كند، گناهانش آمرزيده مى شود.»
انس بن مالك از پيامبر(ص) نقل كرده كه فرمودند:«ان هذا الشهر قد حضركم» ؛ ماه مبارك به شما رو آورده است. «و فيه ليله خير من الف شهر»؛ در اين ماه شبى است كه برتر از هزار ماه است. «من حرمها فقد حرم الخير كله»؛ هر كس از فيض شب قدر محروم گردد، از تمام خيرات بى نصيب مانده است. «ولا يحرم خيرها الا محروم» ؛ و محروم نمى ماند از بركات شب قدر، مگر كسى كه خويشتن را محروم كرده است.
حضرت رسول (ص) در جاي ديگر نيز مي فرمايند:« من احيا ليله القدر حول عنه العذاب الى السنه القابله ؛ كسى كه شب قدر را شب زنده دارى كند، تا شب قدر آينده، عذاب دوزخ از او دور گردد.»
همچنين در حديثي از رسول اكرم (ص)، بهره نبردن از شب قدر مورد نكوهش قرار گرفته است‎؛  پيامبر گرامى اسلام (ص) فرمودند:« من ادرك ليله القدر، فلم يغفر له فابعده الله؛ از خداوند به دور باد و نفرين بر كسى كه به شب قدر برسد و زنده باشد، اما آمرزيده نشود.»
با اندك تاملي در اين حديث نقش انسان در تعيين سرنوشت خود واضح تر مي گردد و معلوم مي شود كه  بدبختي و شقاوت مقدر در شب قدر، نتيجه كار خود بندگان است. در روايات نيز داريم كه بعضي از گناهان مانع بهره بردن گناهكار از شب قدر است؛ از جمله اين گناهان، «دايم الخمر» بودن و نيز آزار پدر و مادر است؛ « دراين شب دعاي كسي رد نمي شود مگر دعاي عاق والدين، قطع كننده رحم نزديك، كسي كه شراب بنوشد و كسي كه دشمني مومني در دلش باشد.»
در حديث است كه « قال موسى (عليه السلام): الهى اريد قربك، قال: قربى لمن استيقظ ليلة القدر، قال: الهى اريد رحمتك، قال: رحمتى لمن رحم المساكين ليلة القدر، قال:الهى اريد الجواز على الصراط، قال: ذلك لمن تصدق بصدقة فى ليلة القدر، قال:الهى اريد من اشجار الجنة و ثمارها، قال: ذلك لمن سبح تسبيحه فى ليلة القدر، قال:الهى اريد النجاة من النار، قال: ذلك لمن استغفر فى ليلة القدر، قال:الهى اريد رضاك، قال: رضاى لمن صلى ركعتين فى لية القدر؛  خداوندا! مى‏خواهم به تو نزديك شوم، فرمود: قرب من از آن كسى است كه شب قدر بيدار شود، گفت: خداوندا! رحمتت را مى‏خواهم، فرمود: رحمتم از آن كسى است كه در شب قدر به مسكينان رحمت كند: گفت: خداوندا! جواز گذشتن از صراط را از تو مى‏خواهم فرمود: آن، از آن كسى است كه در شب قدر صدقه‏اى بدهد. گفت‏خداوندا! از درختان بهشت و از ميوه‏هايش مى‏خواهم، فرمود: آنها از آن كسى است كه در شب قدر تسبيحش را انجام دهد گفت: خداوندا! رهايى از جهنم را مى‏خواهم، فرمود: آن، از آن كسى است كه در شب قدر استغفار كند: گفت‏خداوندا خشنودى تو را مى‏خواهم، فرمود: خشنودى من از آن كسى است كه در شب قدر دو ركعت نماز بگذارد.»
از پيامبر اعظم (ص) نيز روايت شده است كه فرمودند: « درهاي آسمانها در شب قدر باز مي شود. بنابراين بنده اي در‌آن نماز نمي خواند، مگر اين كه خداوند متعال در مقابل هر سجده اي درختي در بهشت براي او مي نويسد كه اگر سواره، صد سال در سايه آن حركت كند به انتهاي سايه اش نمي رسد، و در مقابل هر ركعت خانه اي از در و ياقوت و زبر جد و مرواريد، و در مقابل هر آيه اي تاجي از تاجهاي بهشت، و در مقابل هر «سبحان الله گفتن» پرنده اي از پرندگان بهشت، و در مقابل هر نشستن درجه‌اي از درجات بهشت، و در مقابل هر تشهدي بالا خانه اي از بالا خانه هاي بهشت، و در مقابل هر سلام دادن، لباسي از لباسهاي بهشت براي او مي نويسد. و آنگاه كه سپيده صبح بدمد، خداوند از دختران پستان برآمده مانوس،‌ و كنيزان خوش اخلاق و خدمتكاراني جاويدان، و بهترين پرندگان و بوهاي خوش، و نعمتهاي خوب و تحفه ها و هدايا و خلعتها و كرامتها، و آنچه نفس ميل دارد و ديدگان از آن لذت مي برد به او عنايت مي‌فرمايد، و شما در آن جاويد هستيد.»
در حديثي هم مي خوانيم:  قال على(ع):« و كانت فاطمة(س) لا تدع احدا من اهلها ينام تلك الليلة - ليلة القدر - و تداويهم بقلة الطعام‏و تتاهب لها من النهار و تقول: محروم من حرم خيرها؛ حضرت على(ع) فرمود: فاطمه(س) نمى‏گذاشت كسى از اهل خانه در شبهاى قدر به خواب رود به آنان غذاى كم مى‏داد و از روز قبل براى احياى شب قدر آماده مى‏شد و مى‏فرمود: محروم كسى است كه از بركات اين شب محروم باشد.»

فلسفه شب قدر
 درحديث شريف و تعليمي بزرگ از حضرت امام جواد (ع) مي خوانيم: « خداوند متعال، شب قدر را، در ابتداي آفرينش دنيا آفريد. همچنين در آن شب، نخستين پيامبر و نخستين وصي را آفريد. در قضاي الهي چنان گذشت كه در هر سال شبي باشد، كه در آن شب، تفصيل امور و مقدرات يك ساله فرود آيد …
 بي شك پيامبران با شب قدر در ارتباط بوده اند. پس از پيامبران نيز، بايد حجت خدا وجود داشته باشد. زيرا زمين از نخستين روز خلقت خود تا آخر فناي دنيا، بي حجت نخواهد بود. خداوند در شب قدر، مقدرات را به نزد آن كس كه اراده فرموده است (وصي و حجت) فرو مي فرستد. به خدا سوگند، روح و ملائكه در شب قدر، بر آدم نازل شدند و مقدرات امور را نزد او آوردند و حضرت آدم در نگذشت مگر اينكه براي خود وصي و جانشين تعيين كرد. همه پيامبراني كه پس از آدم آمدند نيز، بر هر كدام، در شب قدر، امر خداوند نازل مي گشت و هر پيامبري، اين مرتبت را، به وصي خويش مي سپرد… »
با اندك تاملي در اين حديث مي توان گفت كه شب قدر از نخستين هنگام آفرينش اين جهان بوده  و در امتهاي پيش از ما نيز مورد توجه قرار داشته است. در اينجا ذكر نكاتي چند ضروري به نظر مي آيد:
1- شب قدر با آفرينش جهان در ارتباط بوده و مي توان گفت كه شب قدر ظرف زماني تقدير و تنظيم امور در جهان است.
2- شب قدر با پيامبران خدا و وصي و حجت خدا بر روي زمين در ارتباط است و خداوند در شب قدر مقدرات خود را بر پيامبران و اوصيا خود نازل مي كند.
3- شب قدر، ضرورت وجود حجت در تمام عصرها را اثبات مي كند تا به واسطه حجت مقدرات الهي به اذن خدا اجرا شود.
4- شب قدر تا هنگام رستاخيز و قيام قيامت ادامه خواهد داشت.
در روايت آمده است كه امام باقر (ع) در پاسخ به اين پرسش كه چرا شب قدر به وجود آمده و به عبارت ديگر فلسفه شب قدر چيست؟ مي فرمايند:« و لولا ما يضاعف الله للمومنين, لما بلغوا ولكن الله عز و جل يضاعف لهم الحسنات؛ اگر خداوند كارهاى مومنان را چند برابر نكند به سر حد كمال نمى رسند, اما از راه لطف كارهاى نيكوى آن ها را چند برابر مى فرمايد تا كاستى هايشان جبران شود.»
با توجه به اين روايت مي توان گفت كه يكى از دلايل تفضل شب قدر به امت اسلام, كامل و پر كردن پيمانه اعمال صالح مسلمانان و جبران كمبودهاى آنان است، تا با دستى پر اين جهان را ترك كنند. هنگامى كه يك عمل صالح معمولى با زمانى پر بركت و مقدس همراه گردد, از ارزشى چند برابر برخوردار مى شود و گاه همراه شدن يك عمل صالح با ولايت و اعتقاد و امامت مى تواند انسان را به اوج شرافت برساند; پس, راز سعادتمند شدن انسان ها در شب قدر، عمل اختيارى صالحى است كه با عنايت خداوند  بركت يافته و چند برابر مى شود.
با توجه به آيات سوره «قدر» و آيات آغازين سوره «دخان» چنين فهميده مي شود كه فرشتگان در شب قدر مقدرات يك ساله را به نزد «ولي مطلق زمان» مي آورند، و بر او عرضه مي دارند و به او تسليم مي كنند. همچنين با توجه به اين آيات شريفه، مي توان فهميد كه شب قدر، در هر سال هست و شب قدر تا قيام قيامت باقي است. براي درك اين موضوع روايتي را ذكر مي كنيم:
از ابوذر غفاري روايت است كه گفت: به پيامبر خدا گفتم: اي پيامبر! آيا شب قدر و نزول فرشتگان، در آن شب، تنها در زمان پيامبران وجود دارد، و چون پيامبران از جهان رفتند، ديگر شب قدري نيست. پيامبر فرمود: « نه، بلكه شب قدر، تا قيام قيامت هست.»
همچنين در حديثي از قول امام جعفر صادق (ع) چنين آمده است:« علي (ع) بسيار مي فرمود، كه هر گاه دو تن از اصحاب نزد پيامبر (ص) بودند، و آن حضرت سوره «انا انزلناه» را با خشوع و گريه تلاوت مي كرد، مي گفتند: چقدر در برابر اين سوره حساسي؟ مي فرمود:« اين حساسيت براي چيزي است كه چشمانم ديده است، و جانم نيوشيده است. و پس از من، جان اين مرد (اشاره به علي) خواهد نيوشيد.»  مي پرسيدند: تو چه ديده اي، و او چه خواهد ديد؟ پيامبر (ص) در پاسخ آنها روي خاك مي نوشت: « تنزل الملائكه والروح فيها باذن ربهم من كل امر. در شب قدر فرشتگان و روح، به اذن خدا، هر امري (و تقديري) را فرود مي آورند.» آنگاه مي فرمود:« پس از اينكه خداي متعال فرموده است: «من كل امر»، (هر امري)، آيا چيز ديگري باقي خواهد ماند؟ مي گفتند: نه … »
در سوره «قدر» خداوند مي فرمايد: كه « انا انزلناه فى ليلة القدر ؛ ما اين قرآن عظيم الشان را  در شب قدر نازل كرديم». با توجه به اين آيه قرآني مي توان گفت كه حكمت معرفي شب قدر به عنوان شبي كه قرآن در نازل شده و مقدرات در آن سامان داده مي شود، اين است كه بنده خدا، سرنوشت و مقدرات خويش را به قرآن پيوند بزند و آن را سرمشق و سرچشمه فكر و عمل خويش قرار دهد تا به سعادت دنيا و آخرت برسد و رضاي خداوندي را كسب نمايد.



نام نظردهنده:
پست الکترونیک:
متن نظر: *
نظرات شما:
1

سایر مقاله های ارسالی:
9 آبان 1395 رسانه براي دگرگون کردن جهان، من رسانه ها را مي خواهم!
9 آبان 1395 سياسي رسالت يک رسانه خبري در مقابله با شايعه
9 آبان 1395 مديريت مديريت جنگ رسانه اي در دهکده جهاني
30 شهريور 1393 اجتماعي شاهکار ارتباط سازنده
19 شهريور 1393 اجتماعي زنان در برابر اخبار بد آسيب پذيرتر يا مردان؟
11 شهريور 1393 خواندني ها عبور از مشکلات با اراده قوي
18 بهمن 1391 مديريت مديريت جنگ رسانه اي در دهکده جهاني
31 تير 1391 فرهنگي سلام بر رمضان، ماه ميهماني خدا
16 خرداد 1391 فرهنگي علي (ع)؛ خورشيد هميشه تابان تاريخ
16 خرداد 1391 سياسي قيام 15 خرداد، گوياي يک واقعيت
14 فروردين 1391 سياسي 12 فروردين؛ انعکاسي روشن از دمکراسي واقعي
4 بهمن 1390 فرهنگي سيماي مهربان ترين فرشته خاکي در کلام الهي
4 بهمن 1390 فرهنگي ولايت عشق
3 بهمن 1390 فرهنگي در مکتب آخرين رسول الهي
22 دي 1390 فرهنگي کدامين برگ دفتر عشق حسيني را ورق بزنيم؟
26 مرداد 1389 انديشه قرار با خدا
26 مرداد 1389 فرهنگي سلام بر رمضان، ماه ميهماني خدا
6 مرداد 1389 فرهنگي واقعي/ ملاقات با تشنه راه حقيقت در قطار تهران- مشهد
20 تير 1389 اجتماعي معادلات عشق/ با چه کسي زندگي کنيم؟
12 خرداد 1389 اجتماعي داستاني بسيار زيبا از رويش يک عشق/ دختري با يک گل سرخ
1 2 3 4 5 6 7
Copyright © 2004-2008 Arya Youth Analysts Clup, All rights reserved.