صفحه اصلی درباره ما::ارتباط با ما
.
 
Skip Navigation Links
.
امکان عضويت براي تمام مخاطبان به عنوان خبرنگار افتخاري در سايت باشگاه خبرنگاران افتخاري آريا فراهم شد. خوانندگان محترم خبرگزاري آريا مي توانند با عضويت در باشگاه خبرنگاران افتخاري خبرگزاري آريا، اخبار خود را براي ما ارسال نمايند تا پس از بررسي و تاييد به نام ارسال کننده در سايت باشگاه منتشر شود.
متن مقاله

قيام 15 خرداد، گوياي يک واقعيت
نویسنده: عليرضا تاجريان
مترجم:
ارسال کننده: عليرضا تاجريان
16 خرداد 1391

قيام 15 خرداد ، يک حرکت سياسي، اجتماعي، فکري و فرهنگي منحصر به فرد بود که زمينه پيروزي انقلاب اسلامي را فراهم ساخت. 
 در تاريخ زندگي سراسر حماسه و مبارزه امام خميني عليه رژيم مستبد سلطنتي ، نهضت 15 خرداد 1342 يک نقطه عطف محسوب مي‌شود، به طوري که انقلاب اسلامي ايران را تداوم قيام 15 خرداد مي‌دانند. اين قيام ، مبارزه‌اي بود که سه عنصر اسلام ، امام خميني و مردم، پايه‌ها و عوامل اصلي تشکيل دهنده آن بودند. 
قيام 15 خرداد 1342، قيام مردم رنج ديده و مظلوم ايران اسلامي بود، قيام عاشقاني كه عارفانه در راه رضاي معبود خويش به نداي رهبر دل سوزشان لبيك گفتند و براي حمايت از آرمان‌هاي بينانگذار نهضت، آماده شهادت و جان فشاني شدند. آنان نه چهره‌هاي سياسي محض بودند و نه مردمي بودند كه براي هواهاي نفساني و مادي قيام كرده باشند، بلكه مردم پاك دل كوچه و بازار ايران زمين بودند كه يك صدا و يك نوا بر ضد ظلم و استبداد ستمشاهي قيام كردند و اسلام را در سرزمين ايران تولدي دوباره بخشيدند.

سرمنشاء قيام 15 خرداد
آنچه را باعث شکل گيري قيام پانزده خرداد در سال 1963 شد ، مي بايست در خارج از ايران جستجو کرد. انتخابات رياست جمهوري سال 1960 امريکا که به روي کارآمدن جان اف کِندي نامزد دموکراتها منجر شد، تغييراتي را در سياست خارجي آمريکا به دنبال داشت. کندي بر خلاف جمهوريخواهان به سياست انعطاف پذيرتر در رويارويي با بحرانها در کشورهاي اقمار آمريکا در جهان سوم باور داشت . او معتقد به انعقاد پيمانهاي اقتصادي به جاي نظامي‌، فعال سازي قواي امنيتي و اطلاعاتي به جاي استفاده از ارتش و تقويت برنامه‌هاي فرهنگي از قبيل سپاه صلح، ترويج انتخابات کنترل شده و دمکراسي‌هاي هدايت شده در نظامهاي سياسي وابسته به امريکا بود. روي کارآوردن دولتهاي غيرنظامي دست نشانده از جمله ابزارهاي دولت کندي براي رسيدن به اين هدف بود. محمد رضا، شاه ايران در آن زمان پس از کودتاي امريکايي و انگليس سال 1953 و ساقط شدن حکومت ملي دکتر مصدق تحت سلطه آمريکا قرار گرفته بود. محمد رضا براي ادامه سلطنت خود و جلب رضايت امريکا چاره اي جز اجراي سياستهاي کندي و انجام اصلاحات ظاهري نداشت. 
اين اصلاحات تحت عنوان "انقلاب سفيد" ، به دنبال اسلام زدايي و حاکميت فرهنگ منحط غربي در ايران بود. امام خميني با اعلام خطر درمورد برنامه هاي ضد اسلامي شاه ، سعي کرد مردم ايران را از برنامه هاي ضد اسلامي اين حاکم وابسته اگاه کند. 
سخنرانيهاي هشدار دهنده امام خميني (ره) موجي از اعتراض و مخالفت با اصلاحات شاه موسوم به انقلاب سفيد به راه انداخت. شاه سعي کرد با حمله به مدرسه فيضيه در قم که مخصوص علوم ديني بود و ضرب و شتم طلاب ، اين اعتراضات را سرکوب کند . اما اين اقدامات سرکوبگرانه بر دامنه اعتراضات عليه شاه افزود. راهپيمايي‌هاي مذهبي و شعارهاي انقلابي عليه رژيم و در طرفداري از مواضع امام خميني در تهران و شهرستانها هر روز گسترش مي‌يافت و اين موج به ويژه پس از سخنراني پرشور امام در روز عاشوراي سال 1342 در فيضيه شتاب بيشتري به جريان اعتراضات در قم‌، تهران و ساير شهرستانها داد. با همه گير شدن تدريجي مخالفت با حکومت شاه و برنامه‌هاي ضد اسلامي آن‌، رژيم تنها چاره را دستگيري امام خميني دانست‌. 
خبر دستگيري حضرت امام به سرعت در قم و سپس در تهران و ساير شهرها انتشار يافت؛ چند ساعتي از انتشار اين خبر نمي گذشت که خيابان هاي شهر قم، زير پاي مردان و زنان انقلابي که در اعتراض به رژيم شاه و حمايت از رهبرشان فرياد برآورده بودند، به لرزه در آمد. مردم تهران نيز در اعتراض به دستگيري حضرت امام خميني (ره) به خيابان مي‌ريختند؛ کشاورزان غيور و کفن پوش ورامين و روستاهاي اطراف تهران نيز به سوي تهران سرازير شدند، انبوهي از جمعيت بازاري، دانشگاهي و اقشار  مختلف مردم با فريادهاي رعدآساي «يا مرگ يا خميني» و «مرگ بر شاه»، لرزه بر اندام طاغوتيان وارد مي ساختند و چون شاه تاج و تخت خود را در برابر قيام قهرآلود ملت ايران اسلامي، در حال زوال ديد، به كاخ سعد آباد رفت و فرماندهي عمليات سركوب را شخصاَ به عهده گرفت؛ دستور تيرباران مردم مظلوم را داد، تيراندازي به طرف مردم شروع شد، عده‌اي از مردم کشته شدند، ارتش نيز وارد عمل شد و تانک در کنار خيابانها مستقر شدند، هواپيماها به پرواز درآمده و ديوار صورتي شکسته شد و رگبار مسلسل ها مردم را يکي پس از ديگري  نقش خاک کرد، خيابان هاي تهران به کشتارگاه هاي مخوف و حمام خون تبديل شد.
اين قيام در ساير شهرهاي ايران، از جمله شيراز، تبريز و مشهد نيز شکل گسترده اي به خود گرفت و تعداد زيادي کشته، مجروح يا زنداني شدند.

اقدام رژيم براي تغيير واقعيت قيام 15 خرداد
رژيم پهلوي بعد از آنکه حمام خون را در خيابان هاي تهران برپا کرد؛ اقدام به فريب افکار عمومي کرد؛ در گام اول هيچ خبري که از حقايق و وقايع قيام 15خرداد و کشتار مردم بي گناه شهرهاي ايران اسلامي حکايت کند، در مطبوعات کشور منعکس نشد و برعكس دولت و رسانه هاي خبري ادعا کردند كه در تاريخ 11 خرداد ماه، شخصي به نام عبدالقيس جوجو از بيروت با هواپيما وارد ايران شده و در گمرك مهرآباد در حدود يك ميليون تومان از او به دست آمده و پس از تحقيقات اعتراف كرده كه مبلغ مزبور را از طرف جمال عبدالناصر، براي افراد معيني در ايران آورده است، تا در ايران، توطئه هايي صورت گيرد، اما با اين همه تلاش ها و ادعاهاي پوچ و بي اساس، رژيم پهلوي نتوانست مانع بازتاب گسترده  اين قيام  در مطبوعات جهان و واکنش شخصيت هاي سياسي جهان نسبت به اين قيام گردد؛ براي مثال روزنامه «دي ولت» در شماره 129 خود نوشت: «در تهران، صدها نفر کشته شده‌اند. دولت عَلَم، حکومت نظامي اعلام کرد. ارتش با تانک و مسلسل، بر ضد طرفداران رهبر مسلمانان، [امام] خميني که عليه اصلاحات شاه دست به اعتراض زده‌اند، وارد عمل شد.» 
 روزنامه «الاهرام» در 16 خرداد نوشت:« ديروز تهران در آتش خشم شعله ور شد... اين، شديدترين تظاهرات ضد شاه بود وهنگامي آغاز شد که رهبر ديني، روح الله خميني و ياوران او دستگير گرديدند.»
روزنامه فرانسوي زبان لوموند، نيز ادعاي رژيم پهلوي را در مورد مداخله دولت مصر در ايجاد شورش، زير سئوال برد و نوشت: «… شكاف بين مردم و رژيم عميق است  و تنها نيروهاي مسلح قادر به برقراري آرامش مي‌باشند … علماي سرشناس كه در زندان به سر مي‌برند، از حمايت مردم برخوردار مي‌باشند؛ جبهه ملي و اپوزيسيون چپ، خود را از حادثه دور نگه داشته‌اند و برنامه مشخصي ندارند، دانشجويان كه تقريباَ همگي طرفدار جبهه ملي هستند، مي‌توانند يك جنبش انقلابي برپا كنند، ولي حركت آنها از محدوده دانشگاه تجاوز نكرده است. كارگران تهران فاقد تشكيلات سازماني هستند… مردم در انتظار حوادث تازه‌اي مي‌باشند… » 
با وجود سانسورهاي شديد دستگاه پهلوي، خبردستگيري امام خميني (ره) و قيام 15 خرداد، در سراسر کشور ايران اسلامي، گسترش يافت و موجي از نفرت و خشم را بر ضد شاه به راه انداخت؛ حوزه‌هاي علميه نجف، کربلا و کاظمين به حمايت از حضرت امام خميني (ره)، تلگراف هايي به سران کشورهاي اسلامي و سازمان هاي بين المللي مخابره و کشتار پانزدهم خرداد توسط رژيم پهلوي را به شدت محکوم کردند.
با كشتار مردم بي‌گناه و به پا ساختن حمام خون در خيابان‌هاي تهران‏، ظاهراَ قيام پانزده خرداد به نفع شاه تمام شد، اما شاه هيچ وقت فكر نمي‌كرد كه اين قيام نطفه بيداري انقلاب را در دل خاك ايران اسلامي نهاد تا پس از 15 سال در 22 بهمن سال 1357 انقلاب اسلامي ايران به پيروزي رسيد و سلسله حکومت مستبد شاهنشاهي در ايران برچيده شد.

ويژگي هاي قيام 15 خرداد
قيام پانزده خرداد مرزبنديهاي جريان اسلامي مبارزه با رژيم شاه با ديگر جريانهاي سياسي مدعي مبارزه با اين رژيم را شفاف کرد. قيام پانزده خرداد سرآغاز جنبشي در ميان مردم ايران شد که صد در صد اسلامي بود. اسلامي بودن اين جنبش به صورت کاملاً مشخص در شخصيت رهبر آن که مرجع تقليد و فقيه حوزه علميه قم بود ، جلوه‌گر شد . با رهبري امام خميني توطئه جدايي دين از سياست که سالها توسط رژيم شاه تبليغ شده بود، عملاً باطل شد و مردم مسلمان ايران در مبارزه‌اي قدم نهادند که ادامه آن براي آنها مانند نماز و روزه‌ واجب بود. ايدئولوژي و مکتب اين مبارزه‌، اسلام بود و اصول و مباني آن، برگرفته از قرآن و سنت پيامبر و اهل بيت بود. 
دومين ويژگي نهضت پانزده خرداد برجسته شدن نقش امام خميني به عنوان رهبر نهضت اسلامي مبارزه با رژيم شاه بود. رهبري امام‌، براي هميشه به جدايي دين از سياست خاتمه داد . انگيزه امام خميني در مبارزه با رژيم شاه هيچ گونه شباهتي با انگيزه‌هاي مبارزان چپ گرا و غير ديني و ضد امپرياليستي دنيا نداشت‌. قيام پانزده خرداد قيامي الهي بود که از سر اخلاص و براي انجام وظيفه و تکليف شرعي صورت گرفت . 
سومين ويژگي قيام پانزده خرداد مردمي بودن آن بود. نهضت پانزده خرداد نهضتي کاملاً مردمي بود. اين نهضت به هيچ قشر خاصي تعلق نداشت‌. بلکه همه قشرها از شهري و روستايي و بازاري و دانشگاهي‌، و زن و مرد و پير و جوان در آن شرکت داشتند. آنچه همه اقشار را به ميدان مبارزه کشاند و آنها را به هم پيوند داد ، اسلام بود. مردمي بودن نهضت نتيجه عمومي بودن و ريشه‌دار بودن مکتب اسلام در ايران بود. رابطه رهبري و توده‌هاي مردم از طريق روحانيون برقرار مي‌شد که همه جا بودند و در عمق زندگي توده‌هاي مردم با آنان حشر و نشر داشتند. پايگاه اصلي برقراري اين ارتباط نيز مساجد، مجالس ديني و ساير اماکن مذهبي از قبيل زيارتگاه‌ها و حسينيه‌ها بود. 
بيگانه ستيزي، ويژگي چهارم نهضت اسلامي پانزده خرداد بود . اين نهضت به دليل اسلامي بودنش از بطن مردم جوشيده بود و از آنجا که در انديشه اسلامي نهضت‌، انحرافي از صراط مستقيم الهي وجود نداشت، در خط مشي سياسي و مبارزاتي آن نيز انحرافي به سوي شرق و غرب در کار نبود. امام خميني (ره) از همان آغاز امريکا، انگليس و شوروي را عامل بيچارگي مردم ايران معرفي کردند و مبارزه با بيگانگان را آغاز نمودند. مردم ايران عاليترين جلوه استقلال سياسي را که ناشي از استقلال مکتبي بود در رهبري امام خميني مشاهده مي‌کردند. 
ويژگي ديگر قيام خونين 15 خرداد ، حضور قدرتمند مرجعيت شيعه به مثابه مهمترين عامل گردآوري نيروهاي سياسي است. رژيم شاه، اسلام ستيز بود و سياست اسلام زدايي در جامعه ايران را در پيش گرفته بود، در حالي که گرايش هاي ديرينه و فطري مردم ايران، همواره سمت و سوي اسلامي داشته است. بيش از پانزده خرداد 1342 (ژوئن 1963) هيچ مرجع تقليدي به گستردگي و پايداري امام خميني ( ره ) وارد عرصه مبارزه و سياست نشده است. مرجعيت و رهبري روحاني امام خميني ( ره ) يک شاخص در حرکت بزرگ مردم ايران در 15 خرداد بود. امام خميني ( ره ) از ابتداي نهضتي که به قيام 15 خرداد و سپس پيروزي انقلاب منتهي شد، به موازات هدف قرار دادن نظام مستبد و وابسته سلطنتي، قدرتهاي استعماري شرق و غرب و همچنين صهيونيسم جهاني را نيز به مبارزه طلبيد و سپس در دوران مبارزات انقلابي ، شعار " نه شرقي ، نه غربي ، جمهوري اسلامي " را ، مقصد انقلاب اسلامي قرار دارد.

همين عواملي که موجب وقوع قيام پانزده خرداد شد ، پيروزي انقلاب اسلامي ايران را به دنبال داشت و همان عوامل اکنون نيز موجب پيشرفت و اقتدار جمهوري اسلامي ايران است . اسلامي بودن، مردمي بودن و حمايت از رهبري انقلاب ، از عوامل اصلي موفقيت جمهوري اسلامي ايران در مقابله با انواع اقدامات خصمانه امريکا و متحدانش در بيش از سي گذشته عليه مردم ايران بوده است. همين ويژگيها در انقلاب اسلامي ايران باعث الگو شدن آن براي ملتهاي منطقه و قيام عليه نظامهاي مستبد و وابسته به امريکا با تمسک به ارزشهاي ظلم ستيز اسلام و رد تمام گرايشهاي ليبرالي و غير ديني شده است.

امام خميني سالها بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در اظهار نظري درباره قيام پانزده خرداد فرمودند: « قيام 15 خرداد 42، گوياي اين واقعيت بود که اگر ملّتي مورد تجاوز و زورگويي‏هاي عده‏ اي قدرت طلب ديکتاتور مآب قرار گيرد؛ تنها اراده آن ملت است که مي‏ تواند در مقابله با ظلمها و ستمها ايستادگي کند و سرنوشت خود را رقم زند و 15 خرداد، روز ورق خوردن سرنوشت مبارکي بود که اگر چه با خون‏هاي جوانان پاک اين سرزمين آغشته شد؛ اما مبدأ تحول بزرگ در عرصه حيات سياسي و اجتماعي جامعه بود. » 
بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران افزودند : « آنچه در قيام تاريخي 15 خرداد 42 حائز اهميت است، شکستن هيبت پوسيده و پوشالي رژيم شاهنشاهي بود که با توهّمات و خيالهاي خام، خود را قيّم مردم مي‏ پنداشتند اما با يک حرکت هماهنگ و با يک وحدت و وفاق ملّي، همه شکوه و اقتدار نظام ستمشاهي به يکباره فرو ريخت و سرنگون شد. »

منابع:
1- نهضت امام خمينى (ره)، سيد حميد روحاني، قم، دارالفكر، 1358
2- صحيفه امام
3- تاريخ سياسي بيست و پنج ساله ايران، سرهنگ غلامرضا نجاتي، تهران، موسسه خدماتي فرهنگي رسا، 1371

نام نظردهنده:
پست الکترونیک:
متن نظر: *
نظرات شما:
1

سایر مقاله های ارسالی:
9 آبان 1395 رسانه براي دگرگون کردن جهان، من رسانه ها را مي خواهم!
9 آبان 1395 سياسي رسالت يک رسانه خبري در مقابله با شايعه
9 آبان 1395 مديريت مديريت جنگ رسانه اي در دهکده جهاني
30 شهريور 1393 اجتماعي شاهکار ارتباط سازنده
19 شهريور 1393 اجتماعي زنان در برابر اخبار بد آسيب پذيرتر يا مردان؟
11 شهريور 1393 خواندني ها عبور از مشکلات با اراده قوي
6 مرداد 1392 فرهنگي شب قدر؛ شب وصل
18 بهمن 1391 مديريت مديريت جنگ رسانه اي در دهکده جهاني
31 تير 1391 فرهنگي سلام بر رمضان، ماه ميهماني خدا
16 خرداد 1391 فرهنگي علي (ع)؛ خورشيد هميشه تابان تاريخ
14 فروردين 1391 سياسي 12 فروردين؛ انعکاسي روشن از دمکراسي واقعي
4 بهمن 1390 فرهنگي سيماي مهربان ترين فرشته خاکي در کلام الهي
4 بهمن 1390 فرهنگي ولايت عشق
3 بهمن 1390 فرهنگي در مکتب آخرين رسول الهي
22 دي 1390 فرهنگي کدامين برگ دفتر عشق حسيني را ورق بزنيم؟
26 مرداد 1389 انديشه قرار با خدا
26 مرداد 1389 فرهنگي سلام بر رمضان، ماه ميهماني خدا
6 مرداد 1389 فرهنگي واقعي/ ملاقات با تشنه راه حقيقت در قطار تهران- مشهد
20 تير 1389 اجتماعي معادلات عشق/ با چه کسي زندگي کنيم؟
12 خرداد 1389 اجتماعي داستاني بسيار زيبا از رويش يک عشق/ دختري با يک گل سرخ
1 2 3 4 5 6 7
Copyright © 2004-2008 Arya Youth Analysts Clup, All rights reserved.